Naar inhoud springen

Spruitkool

Uit Homestead

Algemeen

Spruitkool of spruitjes (Brassica oleracea convar. oleracea var. gemmifera) werd in 1821 voor het eerst in de omgeving van Brussel geteeld en wordt in Europa al snel een belangrijke wintergroente. De oorspronkelijke naam is "Choux de Bruxelles". In het Engels gebruikt men nog steeds de term Brussels Sprouts. Spruitkool wordt binnen Europa voornamelijk in Nederland, Frankrijk en Engeland geteeld. In Nederland is spruitkool een belangrijk vollegrondsgroentegewas en wordt voornamelijk in Zuid-Holland geteeld. Daarnaast komt teelt voor in Flevoland, Zeeland en Noord-Brabant. Tegenwoordig worden in de beroepsteelt alleen hybride-rassen gebruikt. Deze rassen hebben een cilindrische spruitzetting. Vroeger werden in de beroepsteelt zogenaamde zaadvaste rassen gebruikt, die een piramidale spruitzetting hebben, waardoor deze rassen doorgeplukt moeten worden. Doorplukken wil zeggen dat per keer alleen de rijpste spruiten geplukt worden. Dit kan alleen bij handpluk. Nu worden deze rassen alleen nog gebruikt door enkele volkstuinders. De vroegere rassen hadden een meer uitgesproken smaak dan de tegenwoordige rassen. Daardoor wordt de smaak van de tegenwoordige spruitjes wat meer gewaardeerd. Spruitjes kunnen met gemak strenge vorst van wel -15 °C doorstaan. Daartoe worden zetmelen omgezet in suikers, wat de cellen wapent tegen bevriezing. Veel mensen eten ze het liefst als er een keer "de vorst overheen is gegaan". [1]

In verschillende opzichten zijn spruitjes een topper in ons groenteassortiment. Spruitkool heeft het immers naar haar zin in ons vochtig en koel klimaat, de teelt is niet al te moeilijk en levert in herfst en winter een verse, heerlijke groente op. Ook in de beroepsteelt zijn er heel wat spruitenkwekers die van augustus tot maart spruitjes op de markt brengen. Een spruitje is eigenlijk een sterk ontwikkelde okselknop: een klein, vast kooltje dat zich in de bladoksel ontwikkelt. Als het niet geplukt wordt, komen de blaadjes los en open te zitten. We spreken dan van roosjes. Bovenaan de 60 tot 100 cm lange stam zitten de bladeren dichter op elkaar, vaak zonder spruiten in de oksels. Dat topblad vormt ook een kooltje dat heel lekker is. Spruiten kunnen in een normale winter met goed gevolg buiten blijven staan. Na strenge vorst valt er wel altijd schade te noteren. Volledig winterharde rassen bestaan immers (nog) niet. In uitzonderlijk koude winters kan de hele plant ten onder gaan. [1]

Logboek

  • 25 maart 2014 - Spruiten gezaaid in de lege ruimte van het kolenveld. Pas op, ze staan dwars!
  • begin juni 2014 - jonge planten uitgepoot in kolenveld in de wisseltuin
  • Eind mrt 2015 - Groninger spruitkool voorgezaaid. 28 potjes met een paar zaadjes in koudebak. Nog geen vaste plek gepland, meer als back-up of variatie voor de velden met eeuwig spruit en boerenkool. Of uitpoten als de meiraap en/of spitskool er uit is.
  • Eind apr 2015 - 21 Groninger spruitkoolplanten uitgeplant in wisselveld 9. 7 dwarse rijen, ieder 52cm breed. 3 planten in de rij. De rijen komen op: 26cm, 78cm, 130cm, 182cm, 234cm, 286cm, 338cm. Niet alle kiemen sloegen aan, dus een tweede plantsessie gehouden.
  • Begin mei 20165 - Wat extra Spruitkool geplant op de plekken waar de plantjes kapot zijn gegaan
  • Begin apr 2016 - Spruitkool (Groninger en Sanda origineel) in zaaibed op 3A voorgezaaid. 3 rijtjes. Moet nog een net over.

Teelt

Spruitkool wordt gezaaid tussen februari en half april. De oogst begint in augustus en eindigt in maart. De oogst is eenmalig hetgeen wil zeggen dat alle spruitjes van een plant in een keer geplukt worden. De pluk gebeurt machinaal door de afgehakte stam in de snijkop van de plukmachine te steken. Er zijn vroege tot zeer late rassen. De vroege rassen geven al in augustus oogstbare spruiten. De zeer late rassen, als er geen strenge winter is geweest, pas in maart. [1]

Vroege teelt

Je zaait uit onder plat glas of in de koude serre zodat je al in augustus en september spruiten kunt plukken. [2]

Normale teelt

Naargelang de rassenkeuze vallen plant- en oogsttijden vroeger en spreken we van middelvroege of middellate teelt. Voor zaaibeurten in de eerste helft van maart kan je nog glas of plastic voorzien, daarna zaai je buiten op zaaibed. De hoogste opbrengsten verkrijg je door te zaaien vóór einde maart en te planten vóór einde mei. [2]

Late teelt

De late teelt verloopt precies als de middellate teelt, maar door weer andere rassen te gebruiken valt de oogst nog later. Zoals op het teeltschema aangeduid, worden deze doorgaans niet later dan 20 juni geplant. Als men de spruiten als nateelt op vroege aardappelen laat volgen, zal het planten pas in de eerste helft van juli kunnen gebeuren, wat onvermijdelijk een verlies aan opbrengst zal meebrengen. Maar wie dat voor lief neemt, kan tot uiterlijk half juli spruiten planten. [2]

Kalender

  • Zaaien: van begin april tot eind juni
  • Oogsten: van eind september tot eind november

Zaadteelt

Ook van spruitkolen hielden veel telers tot voor kort hun eigen selecties in stand. Nochtans komt hier ook weer het gevaar van verbastering om het hoekje kijken. Normaal oogst men niets van de uitgekozen planten. Zonodig verplant je ze in het voorjaar. Verwijder dan de onderste spruiten en de kop. De bloemstengels die dan uit de overblijvende middenste spruiten te voorschijn komen, bind je vast aan de hoofdstengel. Het zaad rijpt af in juli of augustus. Volgens een andere methode worden de spruiten gewoon geoogst. In de lente verschijnen dan bloemstengels op de kop van de planten. Neem alleen zaad van de beste planten. [2]

Referenties