Naar inhoud springen

Yacón

Uit Homestead

Logboek

2024

  • 3 mrt - 4 Yaconplanten uitgepoot in potten. We hadden al een vijfde binnen staan, maar die wordt mogelijk te groot voor vervoer.

2022

  • Eind mrt - Yacon in potten. Drie planten nodig, minimaal 4 oppotten.
  • eind mei - Yacon uitgeplant 1B [7m-9m]. Drie planten.

2021

  • 21 mrt - Yacón in potten gezet, 8 stuks. Minimaal 3 planten nodig. Overschot gaat de bostuin in.
  • 24 mei - Yacón uitgeplant in 6B [7m-9m]. 3 planten.

2020

  • 2 apr - Yacón in potten gezet. 3 planten nodig, 6 potten.
  • Eind mei - Yacon uitgeplant
  • Oogst: eind okt

2019

  • 24 mrt - Yacón in potten gezet (6 redelijke en 7 kleintjes)
  • Midden/eind mei - Yacón uitgeplant in 4B. Er is 2 meter beschikbaar: 3 planten.
  • 2 juni - Yacón uitgeplant voor de Paw paw

2018

  • 17/18 feb - Compost over de bedden verdeeld. Begonnen met een halve kruiwagen per veld in deze volgorde: 5, 3, 4, 1, 2, 6. Daarna een dikke laag op het veld (5) waar volgend jaar de kolen komen. Veld 6 overgeslagen, want staat nu vol met wintergroen. Verder ook een dikke laag op de velden voor de courgette, komkommer, augurk, mais en yacón.
  • 25 mrt - Yacón in geplant. 1 plant nodig in de moestuin. 3 in de bostuin. 4 planten gepoot.
  • 6 mei - Yacon uitgeplant in de moestuin
  • 20 mei - Yacón en Oca in de bostuin geplant
  • 24 mei - Yacón uitgeplant in de bostuin
  • Oogst: eind nov

2017

  • 22 mrt - Yacón in potten planten - minimaal 4 planten voor thuis, de rest is voor de uitdeel.
  • Midden mei - Een plant Yacon uitgeplant in 2B, 2 planten bij de Kweepeer en drie planten voor de Paw paw.
  • Oogst: November

2016

  • Midden april - Yacón in potten geplant (te laat) en in kas achtertuin gezet, vervolgens uitgeplant in 1B. (4m lengte, 5 planten, afwisselend 10cm boven en onder van de middenlijn.)
  • 23 okt - Grote knol van witte Yacón in de bostuin geplant voor de Paw paw

2015

  • Begin mrt - Yacón in potten geplant. Pootgoed werd al zacht. Niet meer voor de verwarming drogen! Vier rode en een gele. Het restmateriaal in zand in de schuur gezet voor de weggeef.
  • Begin mei - 4 planten Yacón (een gele en twee rode) uitgeplant in permaveld 13.

2014

  • 18 februari - De knollen in de kelder lopen uit. Twee stuks, waarvan er eentje gescheurd kan worden. Deze maar in potten geplaatst.
  • 7 mei - Yacónveldje deels vrijgemaakt en er een Yacónplant in uitgeplant
  • 12 mei - Derde Yacónplant uirgepoot

2013

  • September - Een plant toegestuurd gekregen van Vreeken. Omdat deze niet winterhard is binnen in een pot voor het raam gezet. Als de vorst voorbij is gaat ie naar buiten.
  • November - Een stukje wortel van Aldo Engels gekregen. Deze opgepot in de kelder. In maart gaat ie voor het raam, na ijsheiligen naar buiten.

Algemeen

  • Latijnse naam: Smallanthus sonchifolius, synoniem: Polymnia sonchifolia.
  • Niet winterhard.
  • Bloei eind september.

De plant groeit pas echt hard na de langste dag. Bereikt een hoogte van rond de 200 cm en een aanbevolen plantafstand is 100 - 150 x 100 - 150 cm. Bloei treedt laat in het seizoen op ; een klein zonnebloempje. Men ziet vaak de grond rond de stam omhoog komen (Limburgs: "heuvelen"), vanwege de knollen. Voor zover ons bekend is Yacon de enige plant ter wereld die twee significant verschillende knollen geeft aan een plant. De broedknollen ter vermeerdering en de eetknollen als voedselbron. De laatste hebben geen ogen en kunnen dus niet voor vermeerdering dienen en de eerste zien er gewoon niet lekker uit. [1]

Teelt

Yacon kan geteeld worden in de tuin en in grote potten (inhoud minimaal 50 liter) op een balkon of terras. De plant stelt geen bijzondere eisen aan grond of klimaat, kan in de volle zon en half schaduw, maar men moet wel regelmatig goed watergeven. De planttijd is van April tot en met Juni. De plantafstand is 125 x 125 cm en de plant kan een hoogte bereiken van wel 200 cm. [2]

Vermeerderen

Laat enkele zijknollen met het stengeldeel in zand of opgepot overwinteren op een vorstvrij plaats. Tijdens de groei in de zomer kunnen stekken worden gesneden, zodat er ook jonge planten kunnen overwinteren, zo gaat de vermeerdering veel sneller.

Kweek

  • Voorkweken van broedknollen in maart/april binnen in een pot.
  • Na de ijsheiligen uitplanten op 1 vierkante meter per plant. Zonnige standplaats, goed doorlaatbare humusrijke grond.
  • In de eerste maand na uitplant van voldoende vocht voorzien.
  • Planten kunnen 2 meter hoog worden!

Let op

Eetknollen kunnen niet uitgeplant worden, alleen de broedknollen! Voor een goede productie niet meer na eind mei uitplanten. Broedknollen het beste bewaren met enkele eetknollen aan, zoals dahlia’s.

De rode knollen (broedknol) wegleggen in plastic zak of in droge turf/scherpzand in kelder of koelkast. Deze kunt u volgend jaar na 1 mei weer planten. [2]

Oogst

De planten worden gerooid zodra het blad teruggaat in levenskracht. Dat gebeurt meestal laat in de herfst door kou. De knol ziet er uit als een Dahliaknol, waarbij de functie van het stengeldeel dus essentieel is. Er kunnen veel zijknollen worden geoogst.

De Yacon is niet winterhard en daarom moet men de knollen oogsten vanaf eind september maar zeker voor de vorst. De knollen zijn gemakkelijk en lang te bewaren, (in donkere en koele kelder of koelkast). Hoe langer je ze bewaard hoe zoeter ze worden. [2]

Ruim rond de plant met een schop stekken. Met een schop of riek omhoog wippen. Snij de stelen van de knollen af. Haal de potgrond tussen de knollen weg. De onderste knollen zijn de eet knollen wit/bruin. De bovenste knollen zijn de broedknollen (rood met groen puntje). De wit/bruine knollen (eetbare knollen) wegleggen in plastic zak of in droge turf/scherpzand in kelder of koelkast. Als u een eetbare knol gebruikt en er wat van over hebt kunt uw ze in een plasticzakje in de koelkast ruim een week bewaren om weer te gebruiken. [2]

Bewaren en bereiden

De knollen kunnen eenvoudig in grond (zandbak) bewaard blijven en daardoor kan een oogst van bijvoorbeeld october wel tot april-mei als consumptie dienen[3]

In de keuken: voornamelijk gebruikt: de knol in het najaar ongeschild rauw (appelsmaak) of gekookt; kastanjesmaak of gedroogd mee gestoofd in januari, banaansmaak. Ongeschild, rauw of gekookt. Zeer gezonde groente, was de moestuingroente bij uitstek van het jaar in 2009 bij Cook and Herb. Net als aardpeersoorten bevatten ze veel inuline. Om winderigheid te voorkomen, roosteren, gebruik van bonenkruid, venkelzaad gedroogd of vers mee bakken, koken of rauw in sla, gebruik van een klein vleugje citroensap. Mensen die veel vezelrijke groenten eten en inuline rijke soorten hebben hier sowieso minder last van.

De knollen kan met inkoken tot 3 % als stroop en heeft een zéér aromatische honingnoten toets, heerlijk bij gastronomische bereidingen, een natuurlijke zoetstof zonder suiker. Bewaring best invriezen en snel gebruiken of steriel, maar met suiker inkoken als bewaring zou doodzonde zijn.

De scheuten en jonge toppen worden gestoofd en gegeten als groente.

Bladeren worden gebruikt als gezondheidsthee, maar de op internet vaak geplaatste publicaties, zijn niet altijd bewezen.

referenties