Naar inhoud springen

Shiitake

Uit Homestead
Versie door Jeroen (overleg | bijdragen) op 14 feb 2019 om 19:24 (→2019)
(wijz) ← Oudere versie | Huidige versie (wijz) | Nieuwere versie → (wijz)

Logboek

2019

  • Oogst: midden jan, midden feb

2018

  • Oogst: begin jan, begin/midden apr, midden/eind sep, eind nov

2017

  • 11/12 mrt - Shiitake deuvels geënt op elzenstammetjes
  • Oogst: Begin april

2015

  • Eind mrt - Eikenhouten stammetjes gekregen van Rolf. Even laten liggen en dan shiitake er in.
  • Midden apr - 100 deuvels shiitake broed besteld op homegreen.nl. Moet eind april de stammetjes in.
  • Begin mei - Eiken stammetjes voor de shiitake geboord en in het water gelegd om weer vochtig te laten worden.
  • Begin dec - Shiitake geënt op stammetjes zwarte els.
  • Midden dec - Shiitakestammetjes naar de bostuin gebracht

2013

  • Voorjaar 2013 - eiken, els en wilg stammetjes geënt. Staan nu te wachten. Misschien in de herfst van 2014
  • 10 nov - Drie wilgenstammetjes met shiitake zitten vol met zwarte knoopzwam.

2011

  • 22 jan - Twee kleine stammetjes gekocht, maar deze gaven slecht ėėn oogst, waren vermoedelijk al te oud.

Algemeen

Latijnse naam: Lentinula edodus. Ook wel (Japanse) eikenzwam.

Deze zwam is bij ons lang onbekend gebleven, daar deze zwam van oorsprong niet inheems is. Haar bakermat ligt in de warmere, subtropische gebieden van het verre Oosten (China, Thailand, Korea, Japan,...). Lange tijd bleef de teelt artisanaal, vooral op stammen van de shii-boom. Toen op de duur de shii-bomen met uitsterven bedreigd werden, door het massaal kappen voor shiitake-cultuur, begon de zoektocht naar een kunstmatig substraat. Toch is de kwaliteit van de natuurlijk gekweekte shiitake, dus op hout, beter. Daarbij zijn de 'donko-types' (dikvlezig en traaggroeiend) best aangepast aan ons gematigd klimaat. Bij het plukken komt er een zeker aroma vrij, dat doet denken aan de geur van look. De eevoudigste bereiding, bakken in boter of olie is een delicatesse op zich. De hoed (diam. 1,5 tot 25cm) is licht- tot donkerbruin, met witte vlokjes aan de rand. Het vlees is wit en stevig, de geur aangenaam aromatisch. De crèmekleurige lamellen staan dicht opeen, de sporen zijn eveneens crèmekleurig. De stevige, taaie steel staat centraal ingeplant op de hoed en heeft een ruw, vezelig oppervlak. [1]

Teelt

De paddenstoel groeit het liefst op de hardere houtsoorten zoals: eik, beuk, walnoot en tamme kastanje. Stammetjes van ander loofhout, zoals populier en wilg zijn ook geschikt, maar zijn veel sneller verteerd. Een eikenhouten stam van 20 bij 100 cm kan ongeveer 6 seizoenen mee voor het volledig opgegeten is. Veel andere soorten lusten geen eikenhout dus shiitake is in het voordeel t.o.v. eventuele concurrenten. De stammen kunnen na enting gestapeld worden en na een jaar, als het mycelium zichtbaar is aan de uiteinden, rechtop worden gezet. Een paar dagen onder water zetten bevordert de vruchtvorming. De Japanners slaan er op met grote houten hamers, dat schijnt het proces nog meer te stimuleren. Maar dit alles is niet noodzakelijk, het geeft alleen meer controle over de tijd van vruchtvorming. Stammen met shiitake hoeven niet te worden ingegraven, maar wel op een schaduwrijke plek plaatsen en met warm weer besproeien met water. [2]

Zie voor houtsoorten ook de pagina over Houtsoorten voor paddestoelen.

In de volgende tabel ziet u hoeveel pluggen de Japanners gebruiken voor het enten van stammen van verschillende dikte met een standaardlengte van één meter. U kunt het risico nemen met minder pluggen te enten; dat betekent dat de doorgroeitijd langer zal zijn en de kans op besmetting door andere paddestoelen toeneemt. [3]

Diameter stam 6cm 8cm 10cm 12cm 15cm 18cm 20cm
rijen per stam 3 4 5 6 7 9 11
pluggen per stam 12 16 20 24 28 36 44

Laat afgezaagde takken en stammen minimaal een maand besterven. Hiermee vermindert u de kans dat het broed niet aanslaat omdat het nog levende hout een afweerreactie vertoont. Zaag de stammen in de gewenste lengte; de stammen moeten niet zo lang zijn dat u ze nauwelijk meer kunt tillen. Het hout moet zo vochtig zijn dat het zaagsel aan elkaar blijft kleven als u er een handvol van samenknijpt. Als het droger is, kunt u de stammen een dag lang dompelen in water of besproeien met water en afdekken tegen uitdrogen. Met een houtboor, die speciaal geschikt is voor nat hout, boort u gaten van 3 cm diep en 10 mm doorsnee. Bepaal het aantal boorgaten aan de hand van de tabel in de linkerkolom. Duw in elk boorgat een houtdeuvel en sla de plug volledig in het hout (laat dus geen randje uitsteken). Afhankelijk van houtsoort en temperatuur zal de zwamvlok vanuit de deuvels in 6 tot 18 maanden door het hout heen groeien. Zorg ervoor dat de houtstammen niet uitdrogen, bijv. door ze af te dekken met stro of bladeren. Zorg er wel voor dat de omgeving enigszins luchtig is en de stammen in de schaduw liggen. [3]

Zet de stam rechtop op of een paar centimeter in de grond op een beschutte schaduwrijke plek, uit de zon en uit de wind, tussen de struiken of onder een boom waar regen op de stam kan vallen. Zorg ervoor dat de boomstammen vooral tijdens een hete en/of droge zomer niet uitdrogen door af en toe de stam een beetje water geven of even dompelen. Tijdens een strenge winter kan de paddenstoelstam binnen in een luchtige omgeving zoals een schuur gezet worden, maar de schimmel zal de meeste winters gewoon buiten overleven. Op een balkon kan de stam het beste in een met aarde gevulde plantenbak gezet worden. Houd de aarde heel licht vochtig. [4]

Oogst

Als het hout helemaal doorgroeit is, kunt u het tot knopvorming brengen door de houtstam een dag of twee in koud water te dompelen. Als u de stammen tegen de grond slaat, bevordert u de knopvorming nog verder. Soms zullen er spontaan knoppen ontstaan, bijvoorbeeld na regenval of bij lager wordende temperaturen. Let er nu goed op dat de paddestoelen niet uitdrogen; als het niet regent kunt u het beste elke dag de stammen water geven. Pas daarbij wel op om niet op de paddestoelen zelf te sproeien; als ze te nat worden kunnen ze verrotten. Shiitakes houden van een bijzonder vochtig klimaat. Shiitake knoppen zijn te herkennen als bobbeltjes die zich onder de bast vormen. De rand van de hoed is in het begin naar beneden gekruld en vouwt zich (bij een buitentemperatuur van 18 °C) binnen een week uit. U kunt de paddestoelen oogsten wanneer de hoedrand nog enigszins omgekruld is. Als u langer wacht, zal de hoed tegen de bast van het hout aan komen. Op die plaats zullen zich snel bacteriën gaan ontwikkelen, die te herkennen zijn aan een bruinrode verkleuring. Bij het oogsten moet u ervoor zorgen dat er geen steelresten op de stam achterblijven; anders kan daar rotting optreden. Van zacht hout zoals populier en berk zult u twee tot drie jaar plezier hebben, van hardhout wel tot zes jaar. [3]

Voor een goede doorgroeiing stapel de stammen in een horizontale positie. Zorg dat de stammetjes los van de grond liggen. Laat deze circa 1 1/2 jaar liggen om volledig te doorgroeien. Na de doorgroeiing van circa 1 1/2 jaar kunt u de stammen in een verticale positie neer zetten om de oogst te vergemakkelijken. Door de stammen na de doorgroeiing elke 2 maanden onder te dompelen gedurende 24 uur in water, kunt u de oogst stimuleren. [4]

Dompelen kan elk jaar vanaf half mei gebeuren, als de temperatuur boven 8º C is en blijft, om te zorgen dat de paddenstoelen verschijnen. Dompel de stam een dag of twee in koud (bijv. kraan) water. Binnen twee weken beginnen de paddenstoelen te verschijnen. Tijdens een hete en/of lange droge periode zal de ontwikkeling van de paddenstoelen afnemen. Helaas is er weinig aan te doen, en de opbrengst moet beschouwd worden als een oogst. Opnieuw activeren is mogelijk 6 weken na de vorige dompeling als het weer gunstig is. Na een warme en/of droge periode is de beste moment om te dompelen want de schimmel zal goed reageren als er een groot verschil is tussen droog – nat en warm - koud weer. In perioden van veel neerslag heeft het weinig zin om een shii-takestam nog te dompelen. Onder deze omstandigheden zet de stam ergens waar het een week goed kan uitdrogen en dompel daarna. Shii-take knoppen zijn te herkennen als bobbeltjes die zich onder de bast vormen. De rand van de hoed is in het begin naar beneden gekruld en vouwt zich (bij een buitentemperatuur van 18 °C) vrij snel uit. Oogst de paddenstoelen als de hoedrand nog enigszins omgekruld is en de hoed los van de steel is. Gebruik een scherp mes bij het oogsten en zorg ervoor dat er geen steelresten op de stam achterblijven; anders kan daar rotting optreden. Laat de stam 6-8 weken met rust en dan dompel opnieuw. Het hele proces kan herhaald worden tot de buitentemperatuur onder 8º C daalt. Onder optimale omstandigheden kan een eikenstam ongeveer 4-5 jaar lang ca. 3 keer per jaar paddenstoelen produceren. [4]

Samenvattend

Dompelen vanaf half mei, en dan telkens twee weken later oogsten.Dan 6 weken rust. Dompelen kan tot half oktober, oogsten tot november.

Referenties

  1. ↑ Mijntuin.org - Shiitake
  2. ↑ Homegreen.nl - Shiitake
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 Spore - Mushrooms & more
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 Groene takken - shiitake teelthandleiding Citefout: Ongeldig label <ref>; de naam "shiitakekwekerij.nl" wordt meerdere keren met andere inhoud gedefinieerd.