Andijvie
Logboek
2019
- Oogst kas: eind jan, begin/eind mrt, eind apr
2018
- 16 apr - Andijvie 'Nuance' voorgezaaid in drie potjes in de kas.
- 3 juni - Andijvie ‘Diva’ voorgezaaid in lange bak.
- 9 jul - Andijvie uitgeplant
- 9 jul - Andijvie ‘Diva’ (Bjun-Esep) voorgezaaid op een lege plek (Veld van de stengelsla) in de volle grond. 15 cm rijafstand is genoeg.
- 13 jul - Sla en Andijvie uitgeplant op diverse plaatsen
- 4 aug - Jonge kropsla en andijvie uitgeplant in 5B op 30cm.
- Oogst: eind feb, eind aug, heel sep, begin/midden okt, eind nov
2017
- 5 mei - Andijvie voorgezaaid in lange bak.
- Juni - Andijvie ‘Breedblad volhart winter’ uitgeplant (2B, nateelt van knolkervel)
- Begin jul - Andijvie 'Breedblad volhart winter' 1A (5-6) als nateelt van de knoflook
- Oogst: November
2016
- Midden feb - Krulandijvie (St Laurent, frisee) binnen voorgezaaid in lange bak. Na kieming afharden en onder glas plaatsen, (30 planten nodig)
- Eind feb - Andijvie in de koudebak op de moestuin geplaatst
- Midden mrt - Andijvie bijgezaaid in lange bak onder glas. Vorige zaaibeurt erg slecht gegaan.
- Midden mrt - Omdat de andijvie en slasoorten (nog) niet lekker gaan in de koudebak, binnen extra voorgezaaid: Krulandijvie, Blanke zelfsluitende bindsla.
- Midden apr - Andijvie zaailingen uitgeplant onder de bonenstokken in 4B, 2 slaplantjes onder de stokken in 4A, de rij verder afgemaakt met andijvie.
- 2 mei - Een beetje Andijvie bijgeplant in 4B tussen de bonenstaken waar de plantjes niet waren aangeslagen
- 9 mei - Andijvie en een beetje Sla bijgeplant in 4A tussen de bonenstokken. Er was nog een stukje vrij.
- 29 jun - 1m Andijvie gezaaid als nateelt van een deel van de knoflook.
2015
- Begin maart - Kleine hoeveelheid frisee andijvie voorgezaaid (kas achtertuin) (6 potjes/5 zaadjes per soort) voor de voorteelt in wisselveld 8.
- Eind apr - Nog wat bindsla en krulandijvie voor de vroege teelt uitgeplant in wisselveld 8.
- Midden jun - Andijvie (Breedblad winter en krul), Rode en gewone mizuna, Rode bindsla (little leprechaun) en Kropsla gezaaid in permaveld A waar (mislukte) de ui stond.
Algemeen
Andijvie (Cichorium endivia) is een eenjarig bladgewas. Er zijn twee variëteiten van de andijvie, namelijk de heelbladige andijvie (Cichorium endivia var. latifolium) en de krulandijvie (Cichorium endivia var. crispum) of frisée. Krul- of frisee-andijvie heeft een vrij open gele krop, omringd door groen, krullerig, ver ingesneden, decoratief blad. De krulandijvie smaakt duidelijk bitterder dan de heelbladige andijvie. De belangrijkste rassen in Nederland van het heelbladige type zijn Nummer Vijf voor de zomer- en herfstteelt en Breedblad Volhart Winter voor de herfst- en winterteelt onder glas. Binnen deze rassen zijn verschillende selecties gemaakt.
Teelt
Algemeen
Commercieel wordt andijvie vrijwel het jaar rond geteeld, maar ik beschrijf alleen de voor onszelf interessante teeltwijze buiten in de volle grond. In het voorjaar lopen we altijd het risico dat de planten op enig moment gaan schieten (bloeien). Andijvie die na half juni gezaaid wordt, schiet niet meer door. Zaai of plant in het voorjaar verschillende keren, om de 2-3 weken, en zaai per keer niet meer dan wat u in die tijd consumeert. In het najaar komt het minder nauw, omdat het risico van schieten dan niet meer aanwezig is. Als je andijvie zaait bij een te lage temperatuur (minder dan 15C) is er veel kans dat de krop niet voldoende uitgroeit en al snel zal doorschieten. Ook lange dagen (meer dan 14 uur licht) tijdens de uitgroei van de krop zijn ideaal om de plant snel te doen bloeien. Andijvie is dan ook een herfstgroente bij uitstek: voldoende hoge temperaturen bij de opkweek en korter wordende dagen tijdens de uitgroei van de plant.
Zaaien
Zomerteelt
- Zaaien in de volle grond kan van april t/m midden juni, Bedek de zaadjes met aarde, zodat ze een halve tot 1 cm diep komen te liggen. Druk de aarde niet aan!
- Verspeen de jonge planten op een afstand van 30 x 30cm. Als we andijvie in een rijtje laten groeien krijgen we kleinere, smalle kroppen die echter niet minder smakelijk zijn. Bij een te dicht gewas kan het blad echter soms gaan rotten.
- Geef ze voldoende water en voeding. En houd je moestuin onkruidvrij.
- De oogst valt dan van eind juni t/m eind augustus.
Najaarsteelt
- Breedblad Volhart winter is robuust en voldoet goed als najaarsteelt, maar schiet makkelijk indien vroeg gezaaid
- Zaaien in de volle grond kan van half juni t/m eind augustus. Bedek de zaadjes met aarde, zodat ze een halve tot 1 cm diep komen te liggen. Druk de aarde niet aan!
- Verspeen de jonge planten op een afstand van 30 x 30cm. Als we andijvie in een rijtje laten groeien krijgen we kleinere, smalle kroppen die echter niet minder smakelijk zijn. Bij een te dicht gewas kan het blad echter soms gaan rotten.
- Geef ze voldoende water en voeding. En houd je moestuin onkruidvrij.
- Oogsten kan van begin augustus t/m eind november. Best voor de eerste nachtvorst, bescherm anders de planten.
Zaadteelt
- Breedblad Volhart winter is robuust en voldoet goed als najaarsteelt, maar schiet makkelijk indien vroeg gezaaid
- Vroeg zaaien om de planten te laten schieten: april t/m eind mei. Planten na half juni gezaaid schieten niet meer door.
- Kies je gezonde planten die in de zomer doorschieten.
- Na de mooie paarsblauwe bloei verschijnen dan de zaden.
- Kweek niet tegelijkertijd zaad van breedbladige- en krulandijvie, of van meerdere rassen want de kans op kruisen is heel groot. Ze zou ook sporadisch kunnen kruisen met cichorei (volgens Susan Ashworth in haar Engelstalige boek Seed to Seed)
Wat ook kan: Voor de zaadteelt kies je enkele planten van de laatste zaaibeurt uit die je onder koud glas laat overwinteren. In april-mei plant je ze uit op 50 tot 60 cm afstand. De bloemstengel top je op 60 cm en ook de vertakkingen kort je in. Het zaad is rijp in augustus en valt dan gemakkelijk af. Het is dus belangrijk om niet te lang te wachten vooraleer de zaaddrager af te snijden en op een luchtige plaats te laten nadrogen.
Oogsten
- Na ongeveer 60 dagen (juli t/m november) kun je de andijvie oogsten.
Oogst
Andijvie is niet bestand tegen nachtvorst - dek eventueel de laatste kroppen af bij nachtvorst om ze langer goed te houden. Andijvie kan gebleekt worden door de binnenste buigzame bladeren samen te binden, of door een grote pot gedurende een week of twee over de hele plant te plaatsen. De gebleekte bladeren zijn wat milder van smaak dan het groene blad.
Breedbladandijvie oogst je als de krop goed gevuld is. Kroppen met een gewicht van 1 kg zijn geen rariteit. Vooral in voorjaar en zomer moet je er op tijd bij zijn om te oogsten, zoniet kan de plant snel een bloemstengel vormen. Krulandijvie oogst je beter op tijd, want in een etmaal kan er plots rand opduiken die de krop minder aantrekkelijk maakt.
Andijvie kun je niet lang bewaren, eet ze het liefst dezelfde dag. Mocht het daar niet van komen: wij rollen de andijvie dan vaak in een krant en bewaren die dan wel een dag in de groentelade van de koelkast. Wij oogsten ook eigenlijk niet door de krop af te snijden maar trekken de hele krop met de wortels eraan uit de grond, wrijven/spoelen de grond eraf en dan blijft ze dus (terwijl ze net na de oogst nog wat water in haar wortels op heeft kunnen slaan) ook wat langer fris. Goed wassen en even in ijskoud water frist haar ook weer wat op.
Plagen
Andijvie ie een favoriet van de woelmuis. Ze vreten de wortel van de plant van onder de grond aan.