Oesterzwam
Algemeen
Twee soorten waar we tot nog toe mee hebben geexperimenteerd:
- De gewone oesterzwam (Pleurotus ostreatus) is een paddenstoel uit de familie Pleurotaceae. Ook wel grijze oesterzwam, blauwe oesterzwam of winteroesterzwam.
- De gele oesterzwam (Pleurotus citrinopileatus).
De hoed kan 6-20cm groot worden. De jonge oesterzwammen verschijnen in bundels en zijn donker van kleur. Een typisch kenmerk van de oesterzwam is dat de plaatjes onder de hoed ver doorlopen op het steeltje van de paddenstoel. De steel is meestal kort en wit of lichtgrijs en zit meestal niet in het midden van de hoed. [1]
De gele oesterzwam
De gele oesterzwam is één van de mooiste onder de paddenstoelen. Zijn oorsprong ligt in de subtropische gebieden van China en het zuiden van Japan, dus deze paddenstoel houdt van warmte. Toch kan hij hier (met de juiste zorg) ook gekweekt worden. Het mycelium groeit het hardst tussen 27 en 29ºC en in de winter vanaf zo'n 10ºC. Geënte stammetjes hebben in de winter wat meer zorg nodig, dus opslaan in een schuur of bedekken met een dikke laag bladeren. Aangezien deze soort geen koude-schok nodig heeft, verschijnen de paddenstoelen in de zomer. Zorg wel voor een vochtige omgeving. [2]
De gewone oesterzwam
Vanaf het begin van de herftst tot in de winter komt hij te voorschijn Enkele graden nachtvorst deren hem niet, maar wanneer het te hard begint te vriezen, is zijn tijd voorbij. [3]
Logboek
2017
- 23 jan 2013 - Growkit opgestart
Teelt
Teelt op koffiedik
Opstarten
Na 2 á 3 keer oogsten kun je de emmer opnieuw opstarten. Gebruik ongeveer 20% van de oude batch voor een emmer van dezelfde grootte. Maak wel eerst de emmer en deksel schoon met kokend water. Plak weer stukje ademend tape over de gaten. Maak de 20% weer vochtig (een plantenspuit is handig). De volgende dag kun je weer koffie gaan toevoegen.
Zorg dat de koffieprut bij het toevoegen voldoende vochtig is! Het moet aan de lepel blijven plakken. Bij te droge koffieprut krijgt groene schimmel (Trichoderma) een grote kans.
Tips
Hoe voorkom je droge zwammen?
Teelt op hout
Houtsoorten
Oesterzwammen groeien op bijna alle dode loofhoutsoorten. Eik, tamme kastanje en fruitbomen zijn soorten die niet geschikt zijn voor oesterzwammen. Op de zachtere soorten zoals populier en berk groeit de zwam snel. Na 2 tot 4 jaar is het hout op. Hoe meer voedingsstof hoe meer paddenstoelen. Mini oesterzwamstammen zijn klein en daardoor produceren ze slechts enkele maaltijden. Als het stammetje uitgebloeid is, laat het dan gewoon in de tuin staan. Als de weersomstandigheden nog gunstig zijn dan zal het stammetje waarschijnlijk nog een keer bloeien. Grote stammen produceren meer paddenstoelen, maar de hoeveelheid en de plaats op de stam is altijd een verrassing. [1]
U kunt vrijwel alle soorten loofhout gebruiken, behalve Prunus (kers). [4]
Zie voor houtsoorten ook de pagina over Houtsoorten voor paddestoelen.
Laat afgezaagde takken en stammen minimaal een maand besterven en stobben twee maanden. Hiermee vermindert u de kans dat het broed niet aanslaat omdat het nog levende hout een afweerreactie vertoont. Zaag de stammen in de gewenste lengte; de stammen moeten niet zo lang zijn dat u ze nauwelijk meer kunt tillen. Het hout moet zo vochtig zijn dat het zaagsel aan elkaar blijft kleven als u er een handvol van samenknijpt. Als het droger is, kunt u de stammen een dag lang dompelen in water of besproeien met water en afdekken tegen uitdrogen. [4]
Bijna alle soorten loofhout zijn geschikt, behalve eik, tamme kastanje, els en fruitsoorten. Laat afgezaagde takken en stammen minimaal drie weken besterven en stobben twee maanden, omdat nog levend hout een afweerreactie vertoont. Het hout moet er gezond zijn en er goed uit zien, zonder veel beschadigde plekken. Ent takken en stammen tot drie maanden na het afzagen; stobben tot vier maanden. Het hout moet zo vochtig zijn dat tijdens het boren van de gaten het zaagsel aan elkaar blijft kleven. [5]
Enten
De oesterzwam is een bijzonder snelle groeier, waardoor u voor stammen met een lengte van 50 cm en een diameter van 20 cm toe kunt met slechts tien pluggen. Als u dikkere stammen of stobben wilt enten, houdt dan als vuistregel aan dat u één plug per vlakje van 10 x 25 cm ent. [4]
Verdeel de kopse kant in brede punten. Bedenk enkele lijnen van de uiteinden van deze punten langs de buitenkant van de stam/tak; deze zijn de entlijnen. Voor stammen met een diameter groter dan 15 cm is één plug per 10 x 25 cm nodig. Gebruik een gewone metaalboor of een 3-D boor. Boor gaten van 20-30mm diep en 10 mm doorsnee verspringend langs deze entlijn. Duw er een houtdeuvel in en sla de plug volledig in het hout (laat dus geen randje uitsteken). De witte korreltjes zijn niet van belang. Afdekken is niet nodig, maar in het geval van een buitentemperatuur onder nul graden is het verstandig om de pas geënte stam de eerste twee weken in een vorstvrije ruimte te zetten. [5]
Met een houtboor, die speciaal geschikt is voor nat hout, boort u gaten van 3 cm diep en 10 mm doorsnee. Plaats elke 250 cm2 een boorgat. Duw er een houtdeuvel in en sla de plug volledig in het hout (laat dus geen randje uitsteken). Afhankelijk van houtsoort en temperatuur zal de zwamvlok vanuit de deuvels in drie tot zes maanden door het hout heen groeien. Zorg ervoor dat de houtstammen niet uitdrogen, bijv. door ze af te dekken met stro of bladeren. Zorg er wel voor dat de omgeving enigszins luchtig is en de stammen in de schaduw liggen. [4]
Plaatsing van de stammetjes
Zet de stam rechtop ongeveer 1-2cm in de grond. Een beschutte schaduwrijke plek tussen de struiken is aan te raden. Er moet regen op de stam kunnen vallen om uitdroging te voorkomen, dus zet de stam niet onder een donkere boom. Sproei tijdens droge of hete zomers de stam af en toe om uitdroging te voorkomen. Op een balkon kan de stam het beste in een met aarde gevulde plantenbak gezet worden. Houd de aarde licht vochtig. Plaats de stam buiten en nooit in de volle zon of op een winderige plek. Zet het tijdens een strenge winter binnen in een luchtige omgeving of dek het af met stro of bladeren. Op de stam zullen ongetwijfeld ook andere kleine platte paddenstoelen tevoorschijn komen. Dit is niet erg, laat deze gerust zitten, maar eet ze niet op. [1]
Oogst
Als het hout helemaal doorgroeid is, kunt u het tot knopvorming brengen door de houtstam een halve dag in koud water te dompelen. Vaak zullen er spontaan knoppen ontstaan, bijvoorbeeld na regenval of bij lager wordende temperaturen. Let er nu goed op dat de paddestoelen niet uitdrogen; als het niet regent kunt u het beste elke dag de stammen water geven. Pas daarbij wel op om niet op de paddestoelen zelf te sproeien; als ze te nat worden kunnen ze verrotten. In hun jongste fase zijn oesterzwammen piepkleine witte knopjes, die al snel een grijsblauwe of bruine hoed krijgen. De rand van de hoed is in het begin naar beneden gekruld en vouwt zich binnen een week uit. U kunt de paddestoelen oogsten wanneer de hoedrand volledig horizontaal staat; oogst u nog later dan gaan de oesterzwammen omhoog krullen en kunnen ze na verloop van tijd taai worden. Bij het oogsten moet u ervoor zorgen dat er geen steelresten op de stam achterblijven; anders kan daar rotting optreden. Van zacht hout zoals populier en berk zult u twee a drie jaar plezier hebben, van hardhout wel tot zes jaar. [4]
Afhankelijk van de houtsoort, seizoen en temperatuur zullen de schimmeldraden gemiddeld zes maanden vanaf de entdatum door het hout heen groeien. Een stam die in de lente geënt is produceert meestal oesterzwammen in de herfst. Een stam die in de herfst geënt is produceert meestal pas oesterzwammen in de volgende herfst. Soms heeft de stam, zoals in het geval van een lange droge zomer, een jaar nodig voordat er paddenstoelen verschijnen, behalve beneden een temperatuur van 5°C en boven 25°C. Oesterzwammen kunnen het hele jaar tevoorschijn komen afhankelijk van de weersomstandigheden, maar zijn meestal aanwezig vanaf de nazomer. Het beste oogstmoment is als de hoedrand nog een beetje naar beneden gekruld is. Later ontrolt de rand zich, maar hij moet geoogst worden voordat de hoedrand omhoog gaat krullen. De hele bundel kan in één keer met een scherp mes worden geoogst; de kleine paddenstoelen in de bundel groeien later toch niet meer uit, dus die kunnen gewoon als ze klein zijn mee de pan in. Zorg dat er geen resten op de stam achterblijven. Vaak is de eerste oogst het grootst, maar een stam zal meerdere keren paddenstoelen produceren. De hoeveelheid neemt langzaam af totdat alle voedingsstoffen door de paddenstoel gebruikt zijn. Grofweg kun je zeggen dat de schimmel 20% van het gewicht van de stam omzet in paddenstoelen. [1]
- De gele oesterzwam vormt paddestoelen bij 12 - 25 °C en is geel van kleur. [5].
- De gele oesterzwam oogsten van begin juni tot eind augustus. [2]
- De gewone oesterzwam vormt paddestoelen bij 5 - 18 °C, is blauwgrijs en groeit in bundels [4].
- Vanaf het begin van de herfst tot in de winter komt hij te voorschijn Enkele graden nachtvorst deren hem niet, maar wanneer het te hard begint te vriezen, is zijn tijd voorbij. [3]
- De oesterzwammen kunnen het hele jaar tevoorschijn komen, maar zijn meestal aanwezig vanaf de nazomer. [1].
Logboek
Een aantal stammen in de tuin.
Referenties
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Groene Takken - Teelthandleiding Oesterzwamstammen
- ↑ 2,0 2,1 Mijntuin.org - Gele oesterzwam
- ↑ 3,0 3,1 Mijntuin.org - Blauwe oesterzwam
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Spore - Mushrooms & more
- ↑ 5,0 5,1 5,2 [http://www.groenetakken.nl/TeeltHLentenoesterzwam.pdf Groene Takken - Enten met oesterzwam deuvelbroed Oesterzwamstammen]