Droogboon: verschil tussen versies
| Regel 38: | Regel 38: | ||
=== Kievitsboon (Ook wel Borlotti of Borlotto) === | === Kievitsboon (Ook wel Borlotti of Borlotto) === | ||
Hardschillige Stamboon/stokboon <ref name="deoerakker"/> | |||
Prachtige rood-groene peulen die je jong als sperzieboon kunt eten, of later als verse boon c.q. droogboon. Heerlijk van smaak. Een hit in onze tuin. <ref name="mergenmetz">[http://www.mergenmetz.nl/sf.mcgi?4622 Bonen uit de nieuwe wereld - Mergenmetz]</ref> | Prachtige rood-groene peulen die je jong als sperzieboon kunt eten, of later als verse boon c.q. droogboon. Heerlijk van smaak. Een hit in onze tuin. <ref name="mergenmetz">[http://www.mergenmetz.nl/sf.mcgi?4622 Bonen uit de nieuwe wereld - Mergenmetz]</ref> | ||
Versie van 10 mrt 2014 19:00
Algemeen
Verzamelpagina voor verschillende droogbonen van de Phaseolus vulgaris. Bonen uit de Phaseolus coccineus groep (pronkbonen, mollebonen, boerentenen) hebben eigen pagina's!
Ik heb alleen rassen opgenomen waar ik zelf zaad van heb (gehad). Voor de rassen zonder specifieke informatie kun je terugvallen op de algemene teeltwijze!
Rassen
Bruine boon
Een boon welke snel in populariteit afneemt, en wordt nauwelijks meer in Nederland verbouwd. [1]
Er is geen ondersteuning nodig. De stevige bonen kunnen zowel vers als gedroogd worden gegeten. De peulen zijn niet eetbaar. Hoogte: 25 - 40 cm. [2]
Zaai vanaf april. Zaai in individuele potten 3-4 cm diep en bedek de zaden goed met zaaigrond. Dit zijn namelijk donkerkiemers. Houd de zaden vochtig en warm. In mei, zodra er geen kans meer is op nachtvorst, kunnen de zaailingen in de volle grond worden gezet. Houd 40 - 50 cm ruimte aan.
Na ijsheiligen, kan er in de volle grond worden gezaaid op een warme, zonnige plaats in goed gedraineerde grond. Bedek de zaden goed met een laag (3-4 cm) zaaigrond. Peulvruchten kunnen heel slecht tegen koude grond. Zorg ervoor dat de grond voldoende is opgewarmd. Zorg voor beschutting tegen de wind. [2]
Bruine bonen worden in mei direct in het veld gezaaid in rijen. In de moestuin wordt de enige cultivar gebruikt : 'Noord Hollandse bruine'. Er zijn twee soorten: laagblijvende en met stokken. De laatste hebben een hogere opbrengst per vierkanten meter, de laagblijvende zijn tegenwoordig verreweg het meeste verbouwd, vooral ivm de lagere loonkosten. Maar gebruik je stokken, zet ze er dan meteen naast. Zaai in de eerste week van juni de bonen op een rij, 10 cm tussen de bonen en een halve meter tussen de rijen. Het is verstandig om een paar bonen apart in een potje te laten ontkiemen om zo een paar reserves te hebben. Dit dan omdat er nogal eens een boon door een vogel wordt meegenomen. [1]
Wanneer de peulen geel worden is het tijd om te oogsten, trek de hele plant los uit de gond en laat het op het veld drogen. bewaar de peulen. Laat deze verder drogen. Wanneer de bonen gaan rammelen in de peulen kunnen ze losgeklopt worden, door met een stok op een zak met bonen te slaan. omgekeerd aan een waslijntje hangen onder een afdak gaat ook goed. [1]
Bruine bonen kunnen van half februari al in worden gezaaid in de koude bak, vanaf medio mei is het mogelijk om de plant in de verplaatsen naar de volle grond. Alvorens de bonen te zaaien is het aan te raden om de bonen een nacht op een schoteltje met water te leggen. De bonen zuigen dan vocht op waardoor ze sneller zullen kiemen en tevens makkelijker te zaaien zijn omdat ze bijna in omvang verdubbelen.
Houdt bij het zaaien van de bruine bonen ongeveer 10 cm afstand aan en ruim 40cm tussen de verschillende rijen, als je in rijen zaait. De bruine bonen planten kunnen circa 140cm hoog worden, om de bonen plant goed te laten groeien is het aan te raden om de plant wat extra ondersteuning te bieden door hem langs een stok te laten groeien.
Vanaf mei zal de bonen plant gaat bloeien en medio juni kan je genieten van de eerste oogst en kan je de peulen van de bruine bonen plukken. De peulen worden geoogst en worden vervolgens geopend en de bonen worden eruit genomen. Bruine bonen kunnen gekookt worden en vervolgens geweckt of ingemaakt, maar kunnen eventueel ook gedroogd bewaard worden. Bij gebruik moeten de gedroogde bonen eerst ongeveer acht uur wellen en vervolgens een uur gekookt worden. [3]
- Half april onder glas voorzaaien
- Half mei uitplanten op een afstand van 30 centimeter
- Oogst september/oktober, als de peulen geel worden.
Bruine bonen moeten minimaal 6 uur wellen en daarna 1 uur koken. maar 12 uur wellen is gebruikelijk. Traditioneel is om gedroogde bruine bonen de avond voor het bereiden met koud water in een pan te laten wellen. [1]
Dikpenske
Hardschillige Stamboon, Landras. [4]
Mooi oud Noord-Nederlands ras met redelijk grote, wat bolle, afgeronde boontjes met lichtbruine kleur.
Kievitsboon (Ook wel Borlotti of Borlotto)
Hardschillige Stamboon/stokboon [4]
Prachtige rood-groene peulen die je jong als sperzieboon kunt eten, of later als verse boon c.q. droogboon. Heerlijk van smaak. Een hit in onze tuin. [5]
- Zaaien onder koud glas in april, uitplanten midden mei [6]
- Zaaien in de volle grond van begin mei tot midden juni [6]
- Oogsten van eind juli t/m eind september [6]
Wieringer boon
Stokslaboon, Landras. [4]
Het sterke, ziekteresistente Wieringer boontje komt van het ‘vergeten’ Waddeneiland Wieringermeer, verdween totaal van onze kaart, maar doemde op in de VS (waar emigranten hem teelden) en keerde terug. Dit jazzy droogboontje, met zijn tweekleurige huid, teel je als droogboon. Ook na het koken zie je die tinten. Prima, verfijnde smaak. Zaaien: vanaf eind mei/begin juni, zodra de nachtvorst weg is. Leg ze in de rij, om de 10 cm. Bedek ze met 2 cm aarde. Houd tussen de rijen 40-50 cm aan. De ranken worden 1-1.20 m hoog, geef wat houvast tegen omwaaien (paaltjes met stevig touw erom). Een gemiddeld voedzame grond is prima; niet bijmesten in zavel of klei. Geef zandgrond wat rijpe compost en zure grond enige zeewierkalk. Oogst als het blad verkleurt en de zaden rammelen in de peulen. Laat ze nadrogen in een droge, warme ruimte (kas, serre, zolder) op kranten of door de ranken ondersteboven op te hangen. [7]
De Wieringerboon, afkomstig van het eiland Wieringen, was verdwenen uit Nederland, verdrongen door de bruine boon. Gelukkig is dit boontje vlak na de tweede wereldoorlog door emigranten mee genomen naar Amerika en daar is hij wél bewaard gebleven. Zo langzamerhand vindt deze boon z’n weg terug naar Nederland, met dank aan de Oerakker, Eemlook en Wouter Klootwijk. De boon is wit met rond de navel een mooie oranje-bruine vlek. Mooi om te zien en volgens Wouter Klootwijk heerlijk om te eten.
Je zaait deze boon eind mei tot begin juni. De kans op nachtvorst is dan klein. Om de 15 cm maak je een kuiltje waar je drie bonen in legt. Zorg dat ze bedekt worden met 1 à 2 cm grond. Tussen de rijen hou je 40 cm aan. Zorg voor een goede bemesting met compost of verteerde stalmest. Let ook op de zuurgraad van de grond. Geef zo nodig extra kalk om de zuurgraad te verbeteren want op zure grond doen bonen het niet goed. [8]
- Zaaien in de volle grond vanaf eind mei/begin juni
Teelt (algemeen)
Vogels is een risico, dus voorzaaien kan zinvol zijn. Anders een vliesdoek o.i.d.
Bonenzaden rotten heel snel bij het kiemen, dus 1 x water en dan krijgen ze tot de kieming hier niets meer (tenzij het tropisch warm en erg droog is). Als de zaailingen boven komen hebben ze uiteraard weer water nodig. [9]
Oogst (algemeen)
Oogst droogbonen wanneer de peulen droog, dor en bruin zijn, en de planten verkleuren; haal de planten uit de grond, bind ze in bosjes en hang ze te drogen. Oogst de bonen wanneer deze makkelijk uit hun droge peulen te verwijderen zijn. Wanneer ze goed droog zijn vries je de geoogste bonen 3 volle dagen in, daarna nadrogen en koel en droog bewaren. [9]
Zaadwinning
Het zaad is 3-5 jaar houdbaar [10]
Keuken
Droogbonen altijd laten wellen!
Bruine bonen moeten minimaal 6 uur wellen en daarna 1 uur koken. maar 12 uur wellen is gebruikelijk. Traditioneel is om gedroogde bruine bonen de avond voor het bereiden met koud water in een pan te laten wellen. [1]
Logboek
Referenties
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Bruine boon - Waterwereld
- ↑ 2,0 2,1 Boon 'Noordhollandse bruine' - Mijntuin.org
- ↑ [https://www.goedboerenindestad.nl/moestuin/groenten/bruine-bonen/ Bruine bonen -Goed boeren in de stad
- ↑ 4,0 4,1 4,2 De oerakker, oranje lijst
- ↑ Bonen uit de nieuwe wereld - Mergenmetz
- ↑ 6,0 6,1 6,2 Borlotti boon - Mijn moestuin
- ↑ Wieringer boon - De groene luwte
- ↑ Bonen
- ↑ 9,0 9,1 Boontjes - Diana's mooie moestuin
- ↑ Groentezaden bewaren - Wroeten