Naar inhoud springen

Wortelen: verschil tussen versies

Uit Homestead
Regel 2: Regel 2:


==Logboek ==
==Logboek ==
===2025===
* 5 mei - [[Winterpeen|Rode winterwortel 'Gniff']] gezaaid 3A/3B.
* 5 mei - [[Winterpeen|Gele winterwortel 'Lobbericher']] gezaaid 3A/3B (Bmrt-Emei).
* 5 mei - [[Winterpeen|Winterwortel ‘Belikumer’]] (Mapr-Emei) gezaaid 3A.
===2024===
===2024===
* Begin mei - [[Wortelen]] gezaaid in 2A (paarse en winterpeen).
* Begin mei - [[Wortelen]] gezaaid in 2A (paarse en winterpeen).

Versie van 10 mei 2025 08:03

Logboek

2025

2024

  • Begin mei - Wortelen gezaaid in 2A (paarse en winterpeen).
  • 11 mei - Winterpeen 2B 4e rij. Alleen de eerste 7 meter.

2022

2021

  • 17 apr - Winterpeen ‘Belikumer 3’ (Bmrt-Emei) en 'Flakkeese' (Bapr-Bmei) 5A [2 banen, zie kaart]. Flakkeese langs de knoflook en Berlikumer langs het pad.
  • 18 apr - Winterpeen ‘Belikumer 3’ (Bmrt-Emei) of 'Flakkeese' (Bapr-Bmei) 5B. Ik weet niet meer welk soort.
  • Oogst: eind feb, begin mrt

2020

  • Eind apr - Winterpeen zaaien: twee rijen in 4A en een rij in 4B.
  • Oogst: eind jul

2019

2018

2017

2016

  • Midden mrt - Wortel (Flakkese 3) in 6A gezaaid (½m), er volgen nog twee zaaibeurten. In totaal 3 stukken van een meter. Waarvan nu de helft van een veldje is ingezaaid
  • 19 apr - Wortel (Berlikumer winter) gezaaid in 6A. Ook over de rijen regenboogwortel gezaaid, gezien daar niet echt wat is opgekomen.
  • Eind mei - Wortelen bijgezaaid en uitgedund in 6A

2015

  • Midden mrt - Zomerwortel (Gekleurde wortelmix en Flayaway) gezaaid in wisselveld 3. Van beide een rij. Van de gekleurde mix had ik erg weinig zaad, dus het laatste stukje afgemaakt met Flayaway. Winterpeen (Flakkese 3) gezaaid in permaveld A. Zie ook tuinplan 2015.
  • Eind apr - Grootste deel winterpeen uitgedund in permaveld A.
  • Begin mei - winterpeen uitgedund in permaveld A. Nu op 2 à 3cm, zodat het uitdunnen op 10cm straks gemakkelijk gaat.

2014

  • 30 maart - vier rijen zomerwortelen gezaaid. Straks uitdunnen op 3-4 cm in de rij.
  • 16 april - 3 rijen Berlikumer winterwortel gezaaid in wisseltuin veld 2 en 1 rij in wisseltuin veld 6. Verder in veld E van de permatuin 11 dwarse rijen Berlikumer winterwortel gezaaid en 4 (of 5) rijen Flakkese-2 winterwortel. Per ongeluk dwars over de zomerwortel gezaaid die er al stond. Jammer dan. Deze zaaibeurt ongeveer 30 gram zaad verbruikt. Dat is dus wat we volgend jaar vermoedelijk nodig hebben.
  • Begin en midden juni - winterwortel uitgedund op 8cm
  • Oktober - Geoogst van de wisseltuin. Niet lang, wel dik. Op de permatuin is dit jaar ales door de konijnen gesloopt.

Algemeen

De wortel die als groente gekweekt wordt is botanisch dezelfde soort als wilde peen, Daucus carota. Deze kruist zeer gemakkelijk met de eetbare wortel, waardoor er zo nu en dan een witte wortel tussen de gekweekte wortelen kan voorkomen. Wortels zijn rijk aan bètacaroteen, dat in het lichaam wordt omgezet in vitamine A. [1]

Teelt

Teel wortelen vooral naast en tussen uien, sjalotten of knoflook; toevallig zijn dat ook wortelgewassen, met dezelfde behoeften. Maar daarnaast wortelen die soorten wat dieper, hetgeen de grond voor worteltjes wat luchtiger houdt. En bovendien verjagen de wortelvlieg en de uienvlieg elkaar – dus hebben beiden minder last van hun eigen persoonlijke belager. [2]

Zomerwortelen

Je kunt begin maart buiten zaaien. Deze teelt gaat bijna altijd goed, worteltjes kunnen heel goed wat koude verdragen en er zijn nog niet veel ziekten en “beestjes” die schade aan kunnen richten in het voorjaar. Bovendien kun je de worteltjes al vrij vroeg oogsten waardoor je nog iets anders op dat stukje land zou kunnen zaaien (bijvoorbeeld boontjes, bietjes, sla, etc.). [2]

Zelf zaaien we graag meerdere keren (om de paar weken tot zo half juli) een klein rijtje, zo kun je elke keer weer van een volgend rijtje verse worteltjes oogsten. Bij de laatste zaaisels heb je wel meer kans op aantasting door de wortelvlieg: de wortelvlieg legt eitjes in de wortel en de vretende larven zorgen voor donkere gangen/plekken in de wortel die eromheen snotterig zijn. Je kunt dat deel van de wortel wegsnijden en de rest nog opeten. [2]

Winterpeen

In de periode april-mei. Eerder zaaien verhoogt de kans op het (in bloei) schieten van het gewas, waardoor de kwaliteit van de wortel sterk achterblijft. Vroeger gezaaide wortelen zijn bovendien minder goed houdbaar.[3]

Winterwortelen worden veel groter en dikker dan zomerworteltjes. Je zaait ze wat later (in april ongeveer), en de teeltduur is veel langer omdat de wortelen de tijd nodig hebben om flink te groeien. We oogsten winterpeen zelf zo rond half tot eind september: gewoon 1 peen uit de grond halen: is ze nog klein, dan laten we de rest gewoon nog een paar weken zitten. Hier komt aantasting door de wortelvlieg wel wat meer voor bij winterpeen dan bij zomerworteltjes (omdat ze langer en juist in de zomer en nazomer in de grond zitten, denk ik). [2]

Winterpeen wordt gezaaid vanaf half april tot ± midden juni. (beter gekend als bewaarwortelen). Te respecteren afstand tussen de rijen minstens 30 cm. [3]

Neem langwerpige wortels in zanderige grond, en stompe wortelrassen in kleigrond. Er zijn twee bekende winterwortelrassen: Flakkeese winterpeen en Berlikumer winterpeen. Berlikumer is lekkerder, de Flakkeese kan lang bewaard worden.

Kalender

  • Zaaien
    • Zomerwortel van eind maart tot begin augustus [2]
    • Winterpeen van midden april tot begin juni [2]
  • Oogsten
    • Zomerwortel van begin juli tot eind november [2]
    • Winterpeen van begin oktober tot half december [2]

Zaadteelt

Wortelen zijn kruisbestuivers, raszuiver zaad krijg je alleen als je 500 meter van andere wortelen vandaan blijft, ze schijnt ook over kilometers ver te kunnen kruisen met de wilde peen die als onkruid in bermen groeit. Dat maakt het zelf oogsten van zaden erg lastig. Als je het toch wilt proberen; kort het loof in op 3 centimeter, bewaar ze vorstvrij in een kist met vochtig zand. Begin maart plant je de wortels weer uit, goed water geven. De planten worden 1 meter hoog en hebben een stok nodig, bloeien in de vroege zomer. In september zijn de zaden rijp. oogst ze met de hele wortel eraan en laat dat een week of 3 goed drogen. [2]

Het zaad is minder dan 3 jaar houdbaar [4]

Referenties

  1. ↑ Wikipedia - Wortel (groente)
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 Diana's mooie moestuin - Wortel
  3. ↑ 3,0 3,1 Oranjeband Zaden winterwortel Flakkeese 2 - Dierencompleet.nl Citefout: Ongeldig label <ref>; de naam "tuinadvies" wordt meerdere keren met andere inhoud gedefinieerd.
  4. ↑ Groentezaden bewaren - Wroeten