Pastinaak: verschil tussen versies
| Regel 15: | Regel 15: | ||
* begin apr - [[Pastinaak]] (Halflange) gezaaid in 2B op 33cm. 3 X 1m. | * begin apr - [[Pastinaak]] (Halflange) gezaaid in 2B op 33cm. 3 X 1m. | ||
== 2017 == | == 2017 == | ||
* 12 apr - [[Pastinaak]] volle grond (3B) [4m - 7m]. Rijen op 33cm, dus 9 rijen. Gemiddeld iedere 5cm een zaadje gedaan. Is minder dan andere jaren. Eens kijken hoe dat gaat. | * 12 apr - [[Pastinaak]] volle grond (3B) [4m - 7m]. Rijen op 33cm, dus 9 rijen. Gemiddeld iedere 5cm een zaadje gedaan. Is minder dan andere jaren. Eens kijken hoe dat gaat. | ||
* Midden mei - [[Schorseneer]], [[Pastinaak]], [[rode biet]], [[Winterpeen]], [[Snijbiet]] bijgezaaid waar het niet goed was opgekomen. | * Midden mei - [[Schorseneer]], [[Pastinaak]], [[rode biet]], [[Winterpeen]], [[Snijbiet]] bijgezaaid waar het niet goed was opgekomen. | ||
* '''Oogst: Begin januari''' | |||
= Teelt = | = Teelt = | ||
Versie van 25 dec 2017 14:46
Algemeen
Pastinaak (Pastinaca sativa subsp. sativa), pinksternakel of witte wortel is een plant uit de schermbloemenfamilie (Apiaceae). Het is een circa 20 cm lang wortelgewas met een zoete anijsachtige smaak en een crème-witte kleur. Door de lengte van de penwortel is de groente niet geschikt voor teelt op kleigronden. De pastinaak wordt doorgaans in de tweede helft van april gezaaid. Bij vroeger zaaien gaat de plant al in het eerste jaar bloeien. Hoewel de pastinaak al in de zomer kan worden geoogst wordt hij meestal gezien als wintergroente. Vaak wacht men met rooien tot er een koude periode is geweest, dit zou de smaak ten goede komen. Oogsten is de hele winter door mogelijk omdat de wortel in de grond niet dood vriest. [1]
De pastinaak komt ook in het wild voor en bloeit als tweejarige plant van juli tot september met een 60-90 cm lange stengel in een geelachtig scherm. De wilde pastinaak komt in België en Nederland voor in bermen, uiterwaarden, op dijken en ook op open plekken in de duinen. [1]
Logboek
2014
- 16 april - Twee rijen pastinaak ingezaaid in wisseltuin veld 6. Mix van zaad van eigen oogst van afgelopen jaar en oud zaad. Goed dik gezaaid! Straks uitdunnen op 15cm.
- begin juni - Uitgedund op 15cm
2015
- begin apr - 2 rijen pastinaak heel dik gezaaid in wisselveld 7. Zie tuinplan. Een rij eigen oogst uit 2013 en een rij met gekregen zaad. (Afkomstig van Guernsey, een F1 hybride).
- midden mei - pastinaak (oud zaad) niet opgekomen in wisselveld 7. Opnieuw ingezaaid.
2016
- begin apr - Pastinaak (Halflange) gezaaid in 2B op 33cm. 3 X 1m.
2017
- 12 apr - Pastinaak volle grond (3B) [4m - 7m]. Rijen op 33cm, dus 9 rijen. Gemiddeld iedere 5cm een zaadje gedaan. Is minder dan andere jaren. Eens kijken hoe dat gaat.
- Midden mei - Schorseneer, Pastinaak, rode biet, Winterpeen, Snijbiet bijgezaaid waar het niet goed was opgekomen.
- Oogst: Begin januari
Teelt
Zaaien
- Begin April tot begin Mei. Rijafstand van 35cm. [1]
- Van eind April tot midden Mei uitdunnen op 15cm. [1]
- De zaden zijn groot en plat in vergelijking met andere schermbloemigen. Je mag dan ook ongeveer 1 cm diep zaaien. Pastinaak vraagt heel wat ruimte, zowel ondergronds als bovengronds. Een grote rijafstand van 40 cm heeft zo zijn voordelen. Bij de oogst zal je niet onmiddellijk de naastliggend rijen loswoelen. Verder heb je meer ruimte om te schoffelen en droogt het gewas beter op. Tussen de plantjes laat je zo’n 15 cm. Door deze grote plantafstand kan het handig zijn de zaadjes in groepjes van drie uit te zaaien. Hou daarna het sterkste plantje over. De kieming verloopt vrij traag. Onder gunstige omstandigheden duurt dit toch al vlug twee weken. Daarom moet je vermijden dat tussen de kieming en de eigenlijke opkomst van het zaad er korstvorming optreedt. Strooi wat zand over de pas gezaaide rijen en vermijd te zaaien in te natte grond. Je kan ook wat radijszaadjes bij de pastinaakzaden leggen, je ziet zo beter de rijen en de radijszaadjes helpen de grond breken. Zorg er in ieder geval voor de grond vochtig te houden tot aan de kieming. Als je de grond afdekt met vochtige jutezakken of doeken, vergeet dan niet deze te verwijderen net voor de opkomst. Steeds nieuw zaad gebruiken is de boodschap om ontgoochelingen te voorkomen. Na één jaar bewaring is de kiemkracht al zeer sterk verminderd. [2]
- Pastinaak is een moeilijke en lastige kiemer. Het kan best 3-4 weken duren voor de kiemplantjes eens boven de grond komen. Vaak wordt bij pastinaak wat indicator-zaad (bv radijs) meegezaaid om uberhaupt te kunnen zien waar het spul op behoort te komen. Het zaad blijft ook niet lang kiemkrachtig, het is daarom geen slecht idee om zelf zaad te winnen.
Zaai pastinaak in de volle grond op rijen, en houd 30 cm ruimte tussen de rijen aan en 15 cm in de rij. Zaaien is mogelijk vanaf half april tot half mei. [3]
Oogsten
- Pastinaken kunnen vorst in de grond verdragen. De smaak is dan zelfs zoeter. Pastinaak oogst je in de herfst en de winter, van november tot en met maart. Voorkom dat mooie lange pastinaken breken tijdens het oogsten door het gebruik van een spitvork. zo’n spitvork is handig voor alle wortels maar ook voor het rooien van aardappels. Daarnaast kun je ook grond heel mooi los spitten met een spitvork. Eigenlijk onmisbaar in een moestuin. [4]
- Vanaf half september kan er geoogst worden, maar de wortels hebben dan nog niet hun maximale omvang bereikt. Er kan geoogst worden tot diep in de winter, zelfs als de grond bevroren is. Pastinaken kunnen ook als winterpeen worden geoogst en bewaard in kistjes met zand. [3]
Zaadoogst
- Pastinaak bloeit van eind juni tot begin september [1]. Zaadoogst dus in september. Verliest snel zijn kiemkracht. Best zaaien dus binnen een jaar, niet langer dan een jaar of twee bewaren.
- Als je pastinaak in je tuin laat staan gaan ze het tweede jaar mooi geel bloeien. Je kunt dan zelf het zaad oogsten. Eén pastinaak is genoeg voor 3 m2 zaad. Ook voor zelf geoogst zaad geldt: niet te lang bewaren want de kiemkracht loopt heel snel terug. [4]
- Pastinaakzaad is maximaal 3 jaar houdbaar, mits goed bewaard. [5]
Bewaren
Om ze te bewaren kun je ze ook opkuilen. Je graaft de pastinaak dan uit als ze volgroeid zijn. De pastinaken bedek je met een laag vochtig, maar niet nat zand. Zo zijn ze enkele maanden te bewaren. Handig want als de grond bevroren is krijg je de pastinaak de grond niet meer uit. [4]