Naar inhoud springen

Andijvie: verschil tussen versies

Uit Homestead
Geen bewerkingssamenvatting
Regel 41: Regel 41:


Andijvie is een langedagplant (ze schiet in de zomer, wanneer de dagen het langst zijn, snel door). Daardoor heeft de zomerteelt de meeste risico’s (op doorschieten), maar de zomerteelt is wel de meest bekende en ook meest gebruikte teelt. Daarnaast is er ook nog de voorjaarsteelt, de vroege voorjaarsteelt onder glas, de herfstteelt en de late herfstteelt. Elke teelt heeft zijn favoriete rassen; kwekers proberen rassen te kweken die bestand zijn tegen wat meer vorst (winterandijvie), maar ook rassen die juist in de zomer niet zo snel doorschieten. In de herfst-, late herfst- en vroege voorjaarsteelt zijn er (nog) geen goede rassen van het type krulandijvie, krukandijvie is bij voorkeur geschikt voor voorjaar en zomer en kan slecht tegen koude/vorst.
Andijvie is een langedagplant (ze schiet in de zomer, wanneer de dagen het langst zijn, snel door). Daardoor heeft de zomerteelt de meeste risico’s (op doorschieten), maar de zomerteelt is wel de meest bekende en ook meest gebruikte teelt. Daarnaast is er ook nog de voorjaarsteelt, de vroege voorjaarsteelt onder glas, de herfstteelt en de late herfstteelt. Elke teelt heeft zijn favoriete rassen; kwekers proberen rassen te kweken die bestand zijn tegen wat meer vorst (winterandijvie), maar ook rassen die juist in de zomer niet zo snel doorschieten. In de herfst-, late herfst- en vroege voorjaarsteelt zijn er (nog) geen goede rassen van het type krulandijvie, krukandijvie is bij voorkeur geschikt voor voorjaar en zomer en kan slecht tegen koude/vorst.
=== Zaadteelt ===
Kweek niet tegelijkertijd zaad van breedbladige- en krulandijvie, of van meerdere rassen want de kans op kruisen is heel groot. Ze zou ook sporadisch kunnen kruisen met cichorei (volgens Susan Ashworth in haar Engelstalige boek “Seed to Seed”).
Voor zaadteelt kies je gezonde planten die in de zomer doorschieten. Na de mooie paarsblauwe bloei verschijnen dan de zaden. Maar persoonlijk vind ik het erg lastig: de doorgeschoten planten worden uiteindelijk heel groot en heel breed met allerlei vertakkingen, en de zaden zijn met de hand heel lastig te oogsten omdat ze diep in de zaadhoesjes zitten. In een regenachtige nazomer (zoals we die al een paar jaar achter elkaar hebben gehad) rotten de zaden makkelijk in de hoesjes voor ze kunnen rijpen.


== Oogst ==
== Oogst ==

Versie van 8 nov 2013 08:40

Algemeen

Andijvie (Cichorium endivia) is een eenjarig bladgewas. Er zijn twee variëteiten van de andijvie, namelijk de heelbladige andijvie (Cichorium endivia var. latifolium) en de krulandijvie (Cichorium endivia var. crispum) of frisée. Krul- of frisee-andijvie heeft een vrij open gele krop, omringd door groen, krullerig, ver ingesneden, decoratief blad. De krulandijvie smaakt duidelijk bitterder dan de heelbladige andijvie. De belangrijkste rassen in Nederland van het heelbladige type zijn Nummer Vijf voor de zomer- en herfstteelt en Breedblad Volhart Winter voor de herfst- en winterteelt onder glas. Binnen deze rassen zijn verschillende selecties gemaakt.

Teelt

Commercieel wordt andijvie vrijwel het jaar rond geteeld, maar ik beschrijf alleen de voor onszelf interessante teeltwijze.



  • Voorjaarsteelt
    • Koude kas: half febr - half april
    • Platglas: half febr - half maart
  • Zomerteelt: mei - augustus
  • Herfstteelt
    • Open grond: half juli - eind juli
    • Platglas: half juli - augustus
    • Koude kas: augustus
  • Winterteelt
    • Warme kas: eind augustus - half september
    • Koude kas: eerste helft september
    • Platglas: eerste helft september

Andijvie kan het hele jaar geteeld worden, maar in het voorjaar lopen we altijd het risico dat de planten op enig moment gaan schieten (bloeien). Andijvie die na half juni gezaaid wordt, schiet niet meer door. Voor voorjaarsandijvie kunnen we zelf planten binnen voortrekken vanaf medio maart. Plant ze in april uit en oogst in juni voordat de bloei begint. Vanaf half juni kan er probleemloos buiten in de volle grond gezaaid worden. Zaai op een rijtje en dun later uit, of verspeen de planten en zet ze in een verband van ongeveer 30x30 cm. Als we andijvie in een rijtje laten groeien krijgen we kleinere, smalle kroppen die echter niet minder smakelijk zijn. Bij een te dicht gewas kan het blad echter soms gaan rotten. Bij een late zaai (begin augustus) is het beter om niet meer te verspenen, dat levert een groeiachterstand op die we dan niet meer kunnen goedmaken. Nummer 5 is een geschikt ras voor de voorjaars- en zomerteelt. Breedblad Volhart winter is robuuster en voldoet beter als najaarsteelt. Krul andijvie heeft een diep ingesneden blad en is decoratief. Gloire de l'exposition is zo'n ras. De smaak is niet veel anders dan gewone andijvie. Zaai of plant in het voorjaar verschillende keren, om de 2-3 weken, en zaai per keer niet meer dan wat u in die tijd consumeert. In het najaar komt het minder nauw, omdat het risico van schieten dan niet meer aanwezig is.

Andijvie kent twee verschillende verschijningsvormen . Enerzijds de gladbladige of breedbladige andijvie en anderzijds de krulandijvie. Bij de gladbladige rassen maken we onderscheid tussen types die vooral geschikt zijn voor voorjaars- en zomerteelt (Nummer Vijf - types genoemd soms), en de rassen van het type 'Breedblad Volhart Winter' die we moeilijker kunnen kweken in voorjaar en vroege zomer wegens de te grote gevoeligheid voor opschieten. Deze benamingen zijn bij de recente rassen dikwijls niet meer terug te vinden. Het is dus zaak te letten op het aanbevolen teelttijdstip als je een pakje zaad koopt.

Als je andijvie zaait bij een te lage temperatuur (minder dan 15C) is er veel kans dat de krop niet voldoende uitgroeit en al snel zal doorschieten. Ook lange dagen (meer dan 14 uur licht) tijdens de uitgroei van de krop zijn ideaal om de plant snel te doen bloeien. Andijvie is dan ook een herfstgroente bij uitstek: voldoende hoge temperaturen bij de opkweek en korter wordende dagen tijdens de uitgroei van de plant. Zaaien in het voorjaar is niet onmogelijk meer dankzij de nieuwe rassen die speciaal daarvoor geselecteerd werden. Toch maakt vroege zaai de teelt heel wat moeilijker. Ook zul je nooit even zware kroppen kunnen oogsten als in het najaar. Andijvie kunnen we zaaien tot eind juli, daarna wordt het echt wel te laat. Planten van andijvie kan tot ten laatste eind augustus, alhoewel half augustus een betere keuze is. De plantafstand is ruimer dan bij sla: 40x35 cm Wat betreft krulandijvie kan je rekenen op de beste slaagkansen wanneer je kiest voor het grove krultype 'Walonne'. Hou je van het fijnere werk en van een fijnere smaak dan kan je je misschien wagen aan een teelt van het type 'Tr�s Fine Mara�ch�re'. Het is een risicoteelt want de kans dat er bruine randjes in het hart van de plant ontstaan is heel groot. Enkel voor gevorderde liefhebbers dus.

  • Je kunt andijvie zaaien tussen maart en augustus. Plant de zaadjes 30 cm uit elkaar. Bedek de zaadjes met aarde, zodat ze een halve tot 1 cm diep komen te liggen. Druk de aarde niet aan!
  • Geef ze voldoende water en voeding. En houd je moestuin onkruidvrij.
  • Na ongeveer 60 dagen kun je de andijvie oogsten.

Andijvie is een langedagplant (ze schiet in de zomer, wanneer de dagen het langst zijn, snel door). Daardoor heeft de zomerteelt de meeste risico’s (op doorschieten), maar de zomerteelt is wel de meest bekende en ook meest gebruikte teelt. Daarnaast is er ook nog de voorjaarsteelt, de vroege voorjaarsteelt onder glas, de herfstteelt en de late herfstteelt. Elke teelt heeft zijn favoriete rassen; kwekers proberen rassen te kweken die bestand zijn tegen wat meer vorst (winterandijvie), maar ook rassen die juist in de zomer niet zo snel doorschieten. In de herfst-, late herfst- en vroege voorjaarsteelt zijn er (nog) geen goede rassen van het type krulandijvie, krukandijvie is bij voorkeur geschikt voor voorjaar en zomer en kan slecht tegen koude/vorst.

Zaadteelt

Kweek niet tegelijkertijd zaad van breedbladige- en krulandijvie, of van meerdere rassen want de kans op kruisen is heel groot. Ze zou ook sporadisch kunnen kruisen met cichorei (volgens Susan Ashworth in haar Engelstalige boek “Seed to Seed”).

Voor zaadteelt kies je gezonde planten die in de zomer doorschieten. Na de mooie paarsblauwe bloei verschijnen dan de zaden. Maar persoonlijk vind ik het erg lastig: de doorgeschoten planten worden uiteindelijk heel groot en heel breed met allerlei vertakkingen, en de zaden zijn met de hand heel lastig te oogsten omdat ze diep in de zaadhoesjes zitten. In een regenachtige nazomer (zoals we die al een paar jaar achter elkaar hebben gehad) rotten de zaden makkelijk in de hoesjes voor ze kunnen rijpen.

Oogst

Andijvie is niet bestand tegen nachtvorst - dek eventueel de laatste kroppen af bij nachtvorst om ze langer goed te houden. Andijvie kan gebleekt worden door de binnenste buigzame bladeren samen te binden, of door een grote pot gedurende een week of twee over de hele plant te plaatsen. De gebleekte bladeren zijn wat milder van smaak dan het groene blad.

Breedbladandijvie oogst je als de krop goed gevuld is. Kroppen met een gewicht van 1 kg zijn geen rariteit. Vooral in voorjaar en zomer moet je er op tijd bij zijn om te oogsten, zoniet kan de plant snel een bloemstengel vormen. Krulandijvie oogst je beter op tijd, want in een etmaal kan er plots rand opduiken die de krop minder aantrekkelijk maakt.

Andijvie kun je niet lang bewaren, eet ze het liefst dezelfde dag. Mocht het daar niet van komen: wij rollen de andijvie dan vaak in een krant en bewaren die dan wel een dag in de groentelade van de koelkast. Wij oogsten ook eigenlijk niet door de krop af te snijden maar trekken de hele krop met de wortels eraan uit de grond, wrijven/spoelen de grond eraf en dan blijft ze dus (terwijl ze net na de oogst nog wat water in haar wortels op heeft kunnen slaan) ook wat langer fris. Goed wassen en even in ijskoud water frist haar ook weer wat op.

Plagen

Andijvie ie een favoriet van de woelmuis. Ze vreten de wortel van de plant van onder de grond aan.

Thuis

Keuken

Salade en stamppot.