Naar inhoud springen

Zwarte bes: verschil tussen versies

Uit Homestead
Geen bewerkingssamenvatting
 
(4 tussenliggende versies door dezelfde gebruiker niet weergegeven)
Regel 1: Regel 1:
{{tocright}}
== Logboek ==
===2018===
* '''Oogst: Begin juni, midden juni, eind juni, begin juli'''
===2017===
* '''Oogst: Begin juli'''
===2015===
* Eind nov - [[Zwarte bes]] (4 stuks) in de bostuin gepoot
===2014===
* 19 februari - Winterstekken genomen van de zwarte bes bij Michiel en bij wilgentakken in een vaas gezet.
* 28 februari - Winterstekken in potten buiten gepoot, wortelden al.
===2013===
* 4 augustus - Een stek genomen van een plant en deze een aantal weken in water gezet op de vensterbank. Nadat er zichtbaar voldoende wortels waren gevormd overgepoot in een pot en begin november in de tuin geplant.
== Algemeen ==
== Algemeen ==


Regel 11: Regel 26:
De Zwarte bes is een winterharde struik, geschikt voor een zonnige standplaats (maar in halfschaduw doet ze het hier ook goed). De smaak zou het beste zijn wanneer de bessen goed in de zon hebben kunnen rijpen. De Zwarte bes bloeit in april met kleine bloempjes en daar zit gelijk een klein risico; de bloemen kunnen door nachtvorst worden beschadigd en dat kan de oogst ernstig beïnvloeden. Kijk daarvoor verder bij “Beschermen”.
De Zwarte bes is een winterharde struik, geschikt voor een zonnige standplaats (maar in halfschaduw doet ze het hier ook goed). De smaak zou het beste zijn wanneer de bessen goed in de zon hebben kunnen rijpen. De Zwarte bes bloeit in april met kleine bloempjes en daar zit gelijk een klein risico; de bloemen kunnen door nachtvorst worden beschadigd en dat kan de oogst ernstig beïnvloeden. Kijk daarvoor verder bij “Beschermen”.
De bloemen van de Zwarte bes zijn zelfbestuivend en eenhuizig maar kruisbestuiving door insecten komt veel voor en zou een grotere opbrengst opleveren). De oogst volgt in juli. <ref name="diana">[http://www.mooiemoestuin.nl/fruit/zwarte-bes/ Diana's mooie moestuin]</ref>
De bloemen van de Zwarte bes zijn zelfbestuivend en eenhuizig maar kruisbestuiving door insecten komt veel voor en zou een grotere opbrengst opleveren). De oogst volgt in juli. <ref name="diana">[http://www.mooiemoestuin.nl/fruit/zwarte-bes/ Diana's mooie moestuin]</ref>
== Logboek ==
* 4 augustus 2013 - Een stek genomen van een plant en deze een aantal weken in water gezet op de vensterbank. Nadat er zichtbaar voldoende wortels waren gevormd overgepoot in een pot en begin november in de tuin geplant.
* 19 februari 2014 - Winterstekken genomen van de zwarte bes bij Michiel en bij wilgentakken in een vaas gezet.
* 28 februari 2014 - Winterstekken in potten buiten gepoot, wortelden al.
* Eind nov 2015 - [[Zwarte bes]] (4 stuks) in de bostuin gepoot


== Teelt ==
== Teelt ==

Huidige versie van 5 jul 2018 08:23

Logboek

2018

  • Oogst: Begin juni, midden juni, eind juni, begin juli

2017

  • Oogst: Begin juli

2015

  • Eind nov - Zwarte bes (4 stuks) in de bostuin gepoot

2014

  • 19 februari - Winterstekken genomen van de zwarte bes bij Michiel en bij wilgentakken in een vaas gezet.
  • 28 februari - Winterstekken in potten buiten gepoot, wortelden al.

2013

  • 4 augustus - Een stek genomen van een plant en deze een aantal weken in water gezet op de vensterbank. Nadat er zichtbaar voldoende wortels waren gevormd overgepoot in een pot en begin november in de tuin geplant.

Algemeen

De zwarte bes (Ribes nigrum) is een plant uit de ribesfamilie (Grossulariaceae).

De zwarte bes komt ook in het wild voor op natte, voedselrijke grond in loofbossen en dan vooral in moerasbos.

De zwarte bes bloeit vroeg, van april tot mei, en is daardoor gevoelig voor nachtvorst. Dit is dan ook de reden dat voornamelijk in de kuststreek zwarte bessen worden geteeld. De zwarte bes is zelfbestuivend, maar kruisbestuiving geeft meer vruchten. Zwarte bessen worden door middel van stekken vegetatief vermeerderd.

De Zwarte bes is geen zwarte vorm van de Aalbes (Ribes rubrum) maar wel een neefje. De zwarte bes heet eigenlijk Ribes nigrum en er zijn, ondanks dat de planten veel op elkaar lijken, een flink aantal verschillen tussen Aalbessen en Zwarte bessen. Verschillen in uiterlijk, maar nog meer verschillen in smaak en ook verschillen in groei, bloei en voedingsbehoeften. Een andere veelgebruikte naam voor de Zwarte bes is zwarte trosbes of cassisbes. Zwarte bessen zijn als rauwe eetbare bes zeker niet de lekkerste bes; ze hebben rauw een wat bijzondere maar wrange smaak. Daarentegen is ze na verwerking onovertroffen: bessensap, zwarte bessengelei en erg lekker is ook zelfgemaakte zwarte bessenlikeur. Zwarte bessen zijn rauw wel eetbaar maar na koken/bereiden komt pas het heerlijke aroma goed vrij en smaakt ze heel bijzonder. Zwarte bessen bevatten enorm veel vitamine C. De Zwarte bes is een winterharde struik, geschikt voor een zonnige standplaats (maar in halfschaduw doet ze het hier ook goed). De smaak zou het beste zijn wanneer de bessen goed in de zon hebben kunnen rijpen. De Zwarte bes bloeit in april met kleine bloempjes en daar zit gelijk een klein risico; de bloemen kunnen door nachtvorst worden beschadigd en dat kan de oogst ernstig beïnvloeden. Kijk daarvoor verder bij “Beschermen”. De bloemen van de Zwarte bes zijn zelfbestuivend en eenhuizig maar kruisbestuiving door insecten komt veel voor en zou een grotere opbrengst opleveren). De oogst volgt in juli. [1]

Teelt

Zorg rond de struiken voor een mulchlaag (dat hoeft natuurlijk niet maar het houdt vocht vast en houdt het onkruid tegen). Zelf gebruiken we er stro voor, dat van een manege in de buurt komt en dat werkt eigenlijk prima. Er zit ook nog wat stalmest bij en dat geeft gelijk nog wat voeding aan de plant. Door die mulchlaag kun je niet altijd heel goed zien of er nog wel voldoende vocht in de bodem is, houd er rekening mee dat je in droge perioden regelmatig water geeft want Zwarte bessen hebben voldoende vocht nodig. Zelfs op onze vochthoudende klei geven we regelmatig een slok water in de zomer. [1]

Snoeien

Zoals gezegd bloeit de Zwarte bes op het hout van vorige zomer. Dat betekent dat je dat hout dus vooral zo min mogelijk moet snoeien. het oudere hout moet je dus vooral wel snoeien want daar zal niet veel oogst meer aankomen. Gelukkig is oud hout gemakkelijk te onderscheiden van het jonge hout: het oudere hout is donkerbruin, het jonge hout is lichtbruin. [1]

Zwarte bes bloeit het beste op eenjarig hout. Vormen van eenjarige scheuten is essentieël voor een rijke opbrengst. In het najaar wordt hoofdzakelijk gesnoeid om hout dat ouder is dan drie jaar weg te halen. De struik maakt zelf scheuten, die uit de grond komen. Lekker makkelijk dus. Let er wel op, dat er ieder jaar jonge scheuten worden aangehouden. Anders heb je niet ieder jaar bessen. Niet alle grondscheuten worden aangehouden: alleen de dikste. [2]

Vermeerderen

Zwarte bessen kun je vermeerderen door zaaien of stekken. Bij zaaien weet je echter nooit of de eigenschappen van de moederplant terugkomen. Je kunt beter stekken. Dat gaat als volgt: in het najaar, na het snoeien neem je wat takken mee naar binnen en gaat er goed voor zitten. Het is geen moeilijk karweitje, maar je moet er wel goed je hoofd bij houden. Maak stekken van eenjarig hout dat niet te dik en niet te dun is en knip de zachte topgroei eraf. Zorg dat de stekken 20-25 centimeter lang zijn en snij ze onderaan net onder een knop (oog) af. Daarna snijd je deze onderste knop mét een stukje bast ondiep uit de tak: dat heet uitogen. Het is de bedoeling dat op het stukje stek boven de grond straks drie knoppen overblijven, als het er meer zijn snijd je de laagste knop(pen) op dezelfde manier weg. Bind 10 à 15 stekken met een elastiekje bij elkaar. Deze bosjes kuil je buiten in de volle grond in. Na de winter steek je de stekken één voor één tot de helft in de grond. Druk ze stevig aan en houd ze goed vochtig. In het najaar heb je dan mooie zwarte-bessenstruikjes. Let wel op dat je de stekken niet op hun kop in de grond zet. De knoppen moeten naar boven wijzen! [2]

De meeste bessensoorten zijn eenvoudig te vermeerderen door middel van winterstekken/houtstekken. Stekken kan van november t/m maart. [3]

Oogst

In principe kun je in juli oogsten. Ook als ze volledig gekleurd zijn, kunnen de bessen nog enige weken blijven hangen. [2]

Oogst wel alleen de goed rijpe bessen want die zijn het lekkerst, laat trosjes waar nog donkerrode bessen aan zitten vooral nog een paar dagen hangen tot ook die de diepdonkerpaarsblauwe kleur hebben. Oogsten vlak voor de verwerking is het beste. Ook hier geldt weer: mocht je geen tijd hebben direct iets met de bessen te doen, vries ze dan in! Je kunt er dan later nog sap, saus, jam, gelei van maken. Zwarte bessen zijn zeer geschikt voor het maken van jam en gelei, omdat ze van nature veel pectine bevatten. [1]

Keuken

Zwarte bessen zijn zeer geschikt voor het maken van jam en gelei, omdat ze van nature veel pectine bevatten. Die pectine betekent dan ook dat je juist met het maken van Zwarte bessenlikeur op moet passen; voeg bij het maken van likeur niet gelijk suiker toe aan de alcohol want dat kan zorgen voor het geleren van de bessen. Zelf maak ik Zwarte bessenlikeur door de bessen 3 maanden op alcohol te zetten, met de gewenste kruiden. Dan zeven en dan pas de suiker erdoor mengen. [1]

Referenties