Brandnetel: verschil tussen versies
Geen bewerkingssamenvatting |
|||
| (5 tussenliggende versies door dezelfde gebruiker niet weergegeven) | |||
| Regel 1: | Regel 1: | ||
{{tocright}} | |||
== Logboek == | |||
===2019=== | |||
* '''Oogst: begin apr''' | |||
===2018=== | |||
* Begin mei - [[Brandnetel]] gesneden om te mulchen in de moestuin | |||
* Eind mei - Distel en [[brandnetel]] in de bostuin gerooid | |||
* '''Oogst: midden mei''' | |||
== Algemeen == | == Algemeen == | ||
| Regel 9: | Regel 19: | ||
De Romeinen die in onze koude streken gelegerd waren, haalden soms brandnetels over hun benen om het warm te krijgen. In de Middeleeuwen maakten de monniken kleine zweepjes van brandnetelstengels en sloegen hun lichaam ermee als boetedoening. <ref name="wikipedia">[https://nl.wikipedia.org/wiki/Brandnetel Brandnetel - Wikipedia]</ref> | De Romeinen die in onze koude streken gelegerd waren, haalden soms brandnetels over hun benen om het warm te krijgen. In de Middeleeuwen maakten de monniken kleine zweepjes van brandnetelstengels en sloegen hun lichaam ermee als boetedoening. <ref name="wikipedia">[https://nl.wikipedia.org/wiki/Brandnetel Brandnetel - Wikipedia]</ref> | ||
== Oogst == | == Oogst en bewaren == | ||
* Verzamelen topjes en jonge scheuten: maart t/m juli. | * Verzamelen topjes en jonge scheuten: maart t/m juli. | ||
* Oogsten wortels gedurende het hele jaar. | * Oogsten wortels gedurende het hele jaar. | ||
=== Drogen === | ==== Drogen en verwerken ==== | ||
Brandnetels mogen alleen vlak voor u ze verwerkt kort worden gewassen en moeten daarna zeer goed worden gedroogd. Een slazwierder levert hier goed werk, maar soms moet u aan de slag met een keukendoek of keukenpapier. Brandnetels die u wil drogen, mogen NOOIT worden gewassen. Als u brandnetels wil drogen, pluk ze dan op een zeer zonnige dag als ze volkomen droog zijn, leg de blaadjes op absorberend papier of een krant in een dunne laag en zet ze dan op een droge (maar niet bloedwarme) en vooral donkere plaats. De blaadjes zijn droog als ze knisperen tussen uw vingers en verkruimelen. Als u ipv groene vieze bruin-zwarte gedroogde netels krijgt, mag u ze weggooien:-) Waarschijnlijk waren de netels niet droog genoeg als u begon of hebben ze ergens gestaan waar de luchtvochtigheid te hoog was. Bewaar gedroogde brandnetels in een papieren zak op een droge plaats.<ref name="brandende-liefde">[http://eten-en-drinken.infonu.nl/recepten/34839-een-brandende-liefde-voor-brandnetels.html Een brandende liefde voor brandnetels]</ref> | Brandnetels mogen alleen vlak voor u ze verwerkt kort worden gewassen en moeten daarna zeer goed worden gedroogd. Een slazwierder levert hier goed werk, maar soms moet u aan de slag met een keukendoek of keukenpapier. Brandnetels die u wil drogen, mogen NOOIT worden gewassen. Als u brandnetels wil drogen, pluk ze dan op een zeer zonnige dag als ze volkomen droog zijn, leg de blaadjes op absorberend papier of een krant in een dunne laag en zet ze dan op een droge (maar niet bloedwarme) en vooral donkere plaats. De blaadjes zijn droog als ze knisperen tussen uw vingers en verkruimelen. Als u ipv groene vieze bruin-zwarte gedroogde netels krijgt, mag u ze weggooien:-) Waarschijnlijk waren de netels niet droog genoeg als u begon of hebben ze ergens gestaan waar de luchtvochtigheid te hoog was. Bewaar gedroogde brandnetels in een papieren zak op een droge plaats.<ref name="brandende-liefde">[http://eten-en-drinken.infonu.nl/recepten/34839-een-brandende-liefde-voor-brandnetels.html Een brandende liefde voor brandnetels]</ref> | ||
Snel drogen bij 60 graden (in de oven met de deur op een kiertje dmv een pollepel tussen de deur). Het kruid mag niet bruin worden. Bewaren in luchtdichte bussen. Drogen in laagjes op kranten kan ook, zo had ik eens een klusje bij Mellie Uyldert om de inmiddels droge brandnetelbladeren die uitgespreid waren op kranten te verpulveren. <ref>[http://www.astrologie.ws/kruiden/brandnetel.htm Brandnetel]</ref> | |||
U kunt brandnetels heel gemakkelijk drogen in de voedseldroger. Als u de brandnetels bij thuiskomst overgiet met kokend water zullen de brandnetels niet meer branden op uw huid. Doe dit niet als u brandnetels wil drogen. Door het drogen in de voedseldroger verliezen de brandnetels hun brandharen ook en de goede eigenschappen van de brandnetels blijven zo bewaard. <ref name="weckenonline">[http://www.weckenonline.eu/Uitleg_werkwijze/Kruiden_drogen/Brandnetels_drogen/brandnetels_drogen.html Brandnetels drogen - Wecken online]</ref> | |||
== Toepassingen == | == Toepassingen == | ||
| Regel 30: | Regel 44: | ||
== Logboek == | == Logboek == | ||
* | * 3 maart 2014 - Jonge toppen geoogst en gedroogd in een vergiet bij de verwarming. | ||
== Referenties == | == Referenties == | ||
Huidige versie van 14 apr 2019 09:40
Logboek
2019
- Oogst: begin apr
2018
- Begin mei - Brandnetel gesneden om te mulchen in de moestuin
- Eind mei - Distel en brandnetel in de bostuin gerooid
- Oogst: midden mei
Algemeen
Brandnetel (Urtica) is een plantengeslacht waarvan in Nederland en België de grote brandnetel (Urtica dioica) en de kleine brandnetel (Urtica urens) voorkomen. Het geslacht kent een 30-45 soorten, waarvan er 4 in Midden-Europa voorkomen. [1]
Brandnetels (Urtica) hebben brandharen aan de stengel en aan de onderzijde van het blad. Door aanraking breken de toppen van de brandharen af waardoor netelgif wordt afgescheiden. Netelgif bestaat uit mierenzuur en acetylcholine, dat de bloedvaatjes openhoudt en blaren, branderige plekken en jeuk op de huid veroorzaakt. In de buurt van brandnetels groeit meestal zuring, weegbree, dovenetel of hondsdraf, waarvan het sap helpt om het branderige gevoel te verzachten. De bovengrondse delen van brandnetel zijn rijk aan ijzer, vitamine A en C, en mineralen. De grote brandnetel (Urtica dioica) kan wel 2,5m hoog worden en heeft een kruipende wortelstok, de kleine brandnetel (Urtica urens) wordt maximaal 50cm hoog en heeft een penwortel. [2]
In Nederland en België komen de grote brandnetel en de kleine brandnetel voor. De bloemtrossen van de grote brandnetel hangen in okselstandige aren, van de kleine brandnetel staan ze rechtop. Beide brandnetels hebben brandharen aan de stengel en aan de onderzijde van het blad.
De bovengrondse delen van brandnetel zijn rijk aan carotenen, vitamine C en ijzer. Ook komt vitamine D in de plant voor. Tot 20 % aan kiezelzuur, kalium en nitraat kan in de plant voorkomen. Gedroogde brandnetels, liefst voor de bloei, zijn een goed voer voor geiten en konijnen, vanwege het hoge eiwitgehalte. Geiten eten de grote brandnetel ook graag vers. Zeer jonge planten, die nog geen brandharen hebben, kunnen vers aan konijnen gevoerd worden.
De Romeinen die in onze koude streken gelegerd waren, haalden soms brandnetels over hun benen om het warm te krijgen. In de Middeleeuwen maakten de monniken kleine zweepjes van brandnetelstengels en sloegen hun lichaam ermee als boetedoening. [1]
Oogst en bewaren
- Verzamelen topjes en jonge scheuten: maart t/m juli.
- Oogsten wortels gedurende het hele jaar.
Drogen en verwerken
Brandnetels mogen alleen vlak voor u ze verwerkt kort worden gewassen en moeten daarna zeer goed worden gedroogd. Een slazwierder levert hier goed werk, maar soms moet u aan de slag met een keukendoek of keukenpapier. Brandnetels die u wil drogen, mogen NOOIT worden gewassen. Als u brandnetels wil drogen, pluk ze dan op een zeer zonnige dag als ze volkomen droog zijn, leg de blaadjes op absorberend papier of een krant in een dunne laag en zet ze dan op een droge (maar niet bloedwarme) en vooral donkere plaats. De blaadjes zijn droog als ze knisperen tussen uw vingers en verkruimelen. Als u ipv groene vieze bruin-zwarte gedroogde netels krijgt, mag u ze weggooien:-) Waarschijnlijk waren de netels niet droog genoeg als u begon of hebben ze ergens gestaan waar de luchtvochtigheid te hoog was. Bewaar gedroogde brandnetels in een papieren zak op een droge plaats.[3]
Snel drogen bij 60 graden (in de oven met de deur op een kiertje dmv een pollepel tussen de deur). Het kruid mag niet bruin worden. Bewaren in luchtdichte bussen. Drogen in laagjes op kranten kan ook, zo had ik eens een klusje bij Mellie Uyldert om de inmiddels droge brandnetelbladeren die uitgespreid waren op kranten te verpulveren. [4]
U kunt brandnetels heel gemakkelijk drogen in de voedseldroger. Als u de brandnetels bij thuiskomst overgiet met kokend water zullen de brandnetels niet meer branden op uw huid. Doe dit niet als u brandnetels wil drogen. Door het drogen in de voedseldroger verliezen de brandnetels hun brandharen ook en de goede eigenschappen van de brandnetels blijven zo bewaard. [5]
Toepassingen
De wortels van de brandnetel kunnen gekookt als groente worden gegeten of in een soep worden verwerkt om deze wat vulling te geven. [2]
Jonge brandnetelstengels van de grote brandnetel kunnen als een soort spinazie gegeten worden. In het voorjaar smaken de ongeveer 20 cm lange stengels het beste. Zeer jonge stengels kunnen als sla gegeten worden. Van brandnetels kan soep gemaakt worden. Ook de bladeren van de brandnetel kunnen voor consumptie gebruikt worden. Hiervoor moeten de bladeren, na het plukken, worden gedroogd op een droge en luchtige plaats. Hierna kan er van de gedroogde bladeren thee worden getrokken. De brandharen worden geneutraliseerd zodra ze eventjes in heet water gezet worden. Het beste is om alleen jonge bladeren te gebruiken. Dit kan later in het seizoen bereikt worden, door alleen de topjes (3 cm) te oogsten. Oude bladeren hebben te veel nitriet. Vroeger werden boter, vis en vlees in brandnetelbladeren verpakt om ze langer fris te houden. Het blijkt dat stoffen in brandnetel bacteriegroei tegengaan. [1]
De topjes en jonge scheuten van de brandnetel kunnen als een soort spinazie gegeten worden. De lange stengels smaken het beste in het voorjaar. Zeer jonge stengels zijn heerlijk als sla. Als je ze met blote handen wilt plukken, kun je dat het beste doen door ze aan de onderkant vast te pakken. De brandhaartjes staan schuin omhoog, en aan de onderkant loop je het minste risico om geprikt te worden. Handschoenen aantrekken is makkelijker en veiliger. De kleine brandnetel is venijniger dan de grote. Om de brandhaartjes voor (bijna) vers gebruik onschadelijk te maken, is het voldoende om de brandnetel kort in kokend water onder te dompelen. Je kunt de stengels ook boven een vuurtje houden, zodra ze een beetje slap worden zijn de bladeren eetbaar. Ook kan van brandnetels soep gemaakt worden. Verpak vis en vlees in brandnetelbladeren om ze langer fris te houden. Trek een heerlijke frisse thee van verse brandnetelbladeren (doe hele verse bladeren in een mooie glazen theepot of theeglas) of droog ze eerst en maak er dan thee van. Zo heb je ook in de winter een verfrissend kopje brandnetelthee. [2]
Logboek
- 3 maart 2014 - Jonge toppen geoogst en gedroogd in een vergiet bij de verwarming.