Naar inhoud springen

Droogboon: verschil tussen versies

Uit Homestead
 
(77 tussenliggende versies door dezelfde gebruiker niet weergegeven)
Regel 1: Regel 1:
{{tocright}}
== Logboek ==
===2026===
* 7 mei - [[Droogboon]] voorzaaien (Mapr). 6m = 24 stokken -> 24 potjes met 4 zaden.zaden.
===2025===
* 19 apr - [[Droogboon]] voorgezaaid (Mapr). 6m = 24 stokken = 72 planten -> 24 potjes met 4 zaden gezaaid.
* Eind mei - [[Droogboon|Droogbonen]] uitgeplant 1B
===2024===
* Begin mei - [[Droogboon|Droogbonen]] voorgezaaid.
===2022===
* midden apr - [[Droogboon]] binnen voorgezaaid. 6m = 24 stokken = 72 planten -> >100 stuks zaaien. 50 potjes met 3 zaden.
* midden mei - [[Droogboon]] uitgeplant 4B. 6m = 24 stokken.
===2021===
* 18 apr - [[Droogboon]] binnen voorgezaaid. 6m = 24 stokken = 72 planten -> >100 stuks zaaien. 50 potjes met 3 zaden.
* midden mei - [[Droogboon]] uitgeplant in 3B [3m-9m]. 3 a 4 planten per stok.
===2020===
* half apr - [[Droogboon|Droogbonen]] binnen voorgezaaid. 6m =24 stokken = 72 planten -> 100 stuks.
* Mei - [[Droogboon]] uitgeplant
===2019===
* Eind apr - [[Droogboon|Droogbonen]] binnen voorgezaaid (Snowcaps + Trout). 6m -> 24 stokken -> 72 planten, -> 100 stuks.
* Midden/eind mei - [[Droogboon|Droogbonen]] uitgeplant in 1A
=== 2018 ===
* 15 apr - [[Droogboon|Droogbonen]] voorgezaaid (80 stuks, nog 20 stuks). 6m in 5B -> 24 stokken -> 72 planten, -> 100 stuks voorzaaien
* 17 apr - [[Droogboon|Droogbonen]] voorgezaaid (de laatste 20 stuks).
* 27 april - Bamboestokken [[Droogboon|Droogbonen]] gezet: 6A -> 6m = 24 stokken (exclusief verstevigingsstokken en de horizontale stokken bovenlangs).
* 6-10 mei - [[Droogboon|Droogbonen]] uitgeplant in 5A
* 12 mei - [[Pronkboon|Pronk-]], [[Droogboon|droog-]], en [[Sperzieboon|Sperziebonen]] uitgeplant
* 19 mei - [[Boon]] gezaaid op het eiland.
* '''Oogst: begin/midden aug, eind okt'''
=== 2017 ===
* 10 april - Droogbonen voor de moestuin op nat keukenpapier te kiemen gelegd: [[Droogboon|Snowcap]] (6m in 5B -> 24 stokken -> 72 planten, -> 100 stuks).
* 10 april - Droogbonen voor de bostuin op nat keukenpapier te kiemen gelegd:  [[Droogboon|Rose]] (alle zaden), [[Droogboon|Skånsk]] (alle zaden), [[Droogboon|Lekatt]] (alle zaden), [[Droogboon|Apaloosa]] (alle zaden).
* 17 apr - Testveldje voor [[Droogboon|bonen]] in bostuin vrijgemaakt van onkruid en omgewoeld
* 23 apr - Gekiemde [[Droogboon|bonen]] in potjes gedaan. Snowcap erg slecht opgekomen. Veel verschimmeld. Nieuwe Snowcap en toch ook Trout op nat keukenpapier gelegd.
* Begin mei - [[Droogboon|Droogbonen]] en [[Boerentenen]] opnieuw gezaaid in potjes. Voorkiemen gaat slecht. In zand gestoken kiemen ze blijkbaar wél goed!
* '''Oogst: Eind juli (stamboon), Begin september, Half/Eind September'''
=== 2016 ===
* Midden apr - [[Droogboon|Trout bonen]] binnen voorgezaaid volgens keukenpapiermethode. (±100 gezaaid)
* Midden apr - [[Droogboon|Blokkerder boon]] binnen voorgezaaid volgens keukenpapiermethode. (36 gezaaid)
* Midden apr - [[Droogboon|Reade Krobbe]] binnen voorgezaaid volgens keukenpapiermethode. (45 gezaaid). Uitplanten in rijen op 40cm, 15cm tussen de planten.
* 21 apr - [[Droogboon|Blokkerder boon]] na kieming in potjes gezaaid. Alles gekiemd! 36 stuks.
* 24 apr - [[Droogboon|Reade Krobbe]] na kieming in potjes gezaaid. Alles gekiemd! 45 stuks.
* 25 apr - [[Droogboon|Trout]] na kieming in potjes gedaan. 97/100 gekiemd!
* Begin mei - [[Droogboon|Blokkerder boon]] uitgeplant langs 6 stokken (4B), dus waar oorspronkelijk Trout stond gepland. [[Droogboon|Reade krobbe]] uitgeplant in 4B (4 rijen van 10 stuks. 40cm tussen de rijen).
* 12 mei - De resterende [[Droogboon|Trout bonen]] voorgezaaid op keukenpapier. Opkomst eerste zaaibeurt niet voldoende.
* Midden mei - [[Boon|Trout bonen]] uitgeplant.
* 16 mei - Alle netten bij de bonen weggehaald. Niet echt nodig.
* 18 mei - [[Pronkboon|Pronkbonen]] en [[Droogboon|Trout]] bijgezaaid. Gemikt op vier planten per stok. Voor iedere ontbrekende plant twee zaden gelegd. Boerentenen staan aan Anna's kant, de paarse pronkbonen aan eriks kant in 3B.
* 19 mei -  Voorgeweekte [[Droogboon|Trout bonen]] in potjes gezaaid.
=== 2015 ===
* Midden apr - 84 [[Droogboon|Kievitsbonen]] voorgezaaid voor wisselveld 5 (heel veld/21 stokken/63 planten/84 voorzaaien)
* Midden apr - 72 [[Droogboon|Snowcap]] voorgezaaid voor [[:Bestand:Permatuin_2015_plattegrond.jpg|permaveld D]] (half veld/18 stokken/54 planten/72 voorzaaien)
* Eind apr - Niet alle bonen zijn goed opgekomen. Voorweken is een slecht idee. Voortaan laten kiemen op vochtig scherp zand alvorens ze in potjes uit te poten. Laatste restjes bonen bijgezaaid van: [[Pronkboon|Roze pronkboon van Eelco]], [[Droogboon|Snowcap]], [[Sperzieboon|Cobra]] en [[Kievitsboon]].
* Begin mei - 40 extra [[Kievitsboon|kievitsbonen]] gezaaid op vochtig scherp zand. Alle [[Droogboon|Snowcap's]] uitgeplant. Een aantal stokken met [[Kievitsboon|kievitsbonen]] uitgeplant in [[:Bestand:Permatuin_2015_plattegrond.jpg|permaveld D]]. Van de bonen die zijn voorgezaaid voor de permatuin is veel te weinig opgekomen. Van de bonen die zijn voorgezaaid voor de permatuin is veel te weinig opgekomen. Een groot deel is uitgedroogd na de kieming. Dus aan de stokken gezaaid in het veld zelf. Kiemen thuis kunnen dienen als reserve. De helft aan de kant van Boudewijn is [[Droogboon|Kievitsboon]] (inclusief de stok in het midden van het veld). De rest is een mix van [[Sperzieboon|Cobra's]] en [[Sperzieboon|Rentegevers]].
=== 2014 ===
* 13 april - Bonen in de week gelegd.
* 14 april - bovenstaande gezaaid in trays
* 4 mei - Alle (23) Borlotto bonen uitgeplant in wisselveld 11
* 5 mei - Reade Krobbe bonen (10) uitgeplant in wisselveld 11
* 6 mei - Yin yang bonen uitgeplant in wisselveld 4 en kievitsbonen (stam) uitgeplant in wisselveld 11
* 7 mei - 3 stokken troutbonen uitgeplant in wisselveld 11, 14 Friese gele Woudbonen uitgeplant in het bonenveld in de permatuin. Heb er nog 14 nodig, mits alle planten aanslaan. een stuk of 3-4 zijn in erg slechte staat.
* 8 t/m 11 mei - Alle bonen nu uitgeplant, m.u.v. de Friese woudbonen. Hiervan moeten nog 14 planten uitgeplant worden. Al extra planten gezaaid. (slechte bonen zijn wel aangeslagen)
* September en begin oktober - Droogbonen geoogst. Stokbonen zijn favoriet. Stambonen veel last van vocht en minder opbrengst.
== Algemeen ==
== Algemeen ==


Regel 46: Regel 111:
Stamdroogboon Friese woudboon heeft langwerpige crème-kleurige bonen met een zachte schil. De planten hebben geen steun nodig.<br/>
Stamdroogboon Friese woudboon heeft langwerpige crème-kleurige bonen met een zachte schil. De planten hebben geen steun nodig.<br/>
Droogbonen zijn goede groeiers, daarom wat ruimer zaaien (ca. 10 cm in de rij, rijafstand 50 cm). Zaaitijd: mei. Weinig ziektegevoelig. De peulen hebben een perkamentachtig vlies, dus alleen de zaden voor consumptie gebruiken. Het gewas kan vrij lang op het veld blijven staan, maar om alle zaden goed af te laten rijpen en dorsbaar te maken, is het verstandig om in september de planten op te trekken. In bosjes geknoopt en opgehangen, kunnen ze nadrogen.  <ref name="bolsterfriese"/>
Droogbonen zijn goede groeiers, daarom wat ruimer zaaien (ca. 10 cm in de rij, rijafstand 50 cm). Zaaitijd: mei. Weinig ziektegevoelig. De peulen hebben een perkamentachtig vlies, dus alleen de zaden voor consumptie gebruiken. Het gewas kan vrij lang op het veld blijven staan, maar om alle zaden goed af te laten rijpen en dorsbaar te maken, is het verstandig om in september de planten op te trekken. In bosjes geknoopt en opgehangen, kunnen ze nadrogen.  <ref name="bolsterfriese"/>
=== Hardschil / Trout / Jacob's ladder ===
Ik heb een ras met de naam "Hardschil" gescoord wij de kwekers van de WUR op ''Reclaim the Seeds 2014''.
Droogboon geschikt voor de soep.


=== Kievitsboon  (Borlotti, Borlotto) ===
=== Kievitsboon  (Borlotti, Borlotto) ===
Regel 55: Regel 126:
=== Reade Krobbe ===
=== Reade Krobbe ===


''Stamdroogboon''<ref name="dewoudenProductiereglement"/>
''Stamdroogboon'' <ref name="dewoudenProductiereglement"/>


De reade krobbe is een sterke boon, die goed bestand is tegen koude, nattigheid en wind. Hij heeft een steenrode kleur met okerkleurige spikkels. De boon is vast in de kook. Gekookt verandert de kleur in lichtbruin. In een vroegtijdig stadium kan de reade krobbe ook als slaboon gegeten worden. <ref name="dewoudenreade">[http://www.dewouden.com/index.php?page=reade-krobbe-2 Reade krobbe meer... - De wouden]</ref>
De reade krobbe is een sterke boon, die goed bestand is tegen koude, nattigheid en wind. Hij heeft een steenrode kleur met okerkleurige spikkels. De boon is vast in de kook. Gekookt verandert de kleur in lichtbruin. In een vroegtijdig stadium kan de reade krobbe ook als slaboon gegeten worden. <ref name="dewoudenreade">[http://www.dewouden.com/index.php?page=reade-krobbe-2 Reade krobbe meer... - De wouden]</ref>
Regel 61: Regel 132:
De ‘Reade Krobbe’ is een zogenaamde stamboon, die zonder klimmaterialen kan worden geteeld. De ‘Reade Krobbe’ bloeit met witte bloemen. Deze worden gevolgd door meestal vrij rechte en platronde peulen, die na de vruchtzetting op het veld mogen afrijpen. De bonen van de ‘Reade Krobbe’ zijn schitterend paars-rood tot roodbruin gekleurd en voorzien van een fijne rose-achtige tot goudkleurige vlektekening. De navel van de boon is blank en wordt omzoomd door een smalle donkerbruin gekleurde zone. De gerijpte bonen kunnen als droogbonen worden bewaard en naar behoefte worden geconsumeerd. <br/>
De ‘Reade Krobbe’ is een zogenaamde stamboon, die zonder klimmaterialen kan worden geteeld. De ‘Reade Krobbe’ bloeit met witte bloemen. Deze worden gevolgd door meestal vrij rechte en platronde peulen, die na de vruchtzetting op het veld mogen afrijpen. De bonen van de ‘Reade Krobbe’ zijn schitterend paars-rood tot roodbruin gekleurd en voorzien van een fijne rose-achtige tot goudkleurige vlektekening. De navel van de boon is blank en wordt omzoomd door een smalle donkerbruin gekleurde zone. De gerijpte bonen kunnen als droogbonen worden bewaard en naar behoefte worden geconsumeerd. <br/>
De ‘Reade Krobben’ worden voor het koken 8 tot 24 uur geweekt (afhankelijk van de ouderdom van de bonen) en zwellen gedurende het weken sterk op. Hierna worden ze gekookt tot ze gaar zijn. De smaak is aangenaam pittig en in verhouding tot het ‘Giele Wâldbeantsje’ iets steviger en meer uitgesproken van smaak. Traditioneel worden de ‘Reade Krobben’ gegeten met uitgebakken gerookt spek en spekvet, soms aangevuld met een lepelvol azijn. <ref name="dewoudenProductiereglement">[http://www.dewouden.com/uploads/Productiereglement%20'Reade%20Krobbe'.pdf Productiereglement voor de ‘Reade Krobbe’ inzake certificering en gebruik van het keurmerk ´Erkend Streekproduct´]</ref>
De ‘Reade Krobben’ worden voor het koken 8 tot 24 uur geweekt (afhankelijk van de ouderdom van de bonen) en zwellen gedurende het weken sterk op. Hierna worden ze gekookt tot ze gaar zijn. De smaak is aangenaam pittig en in verhouding tot het ‘Giele Wâldbeantsje’ iets steviger en meer uitgesproken van smaak. Traditioneel worden de ‘Reade Krobben’ gegeten met uitgebakken gerookt spek en spekvet, soms aangevuld met een lepelvol azijn. <ref name="dewoudenProductiereglement">[http://www.dewouden.com/uploads/Productiereglement%20'Reade%20Krobbe'.pdf Productiereglement voor de ‘Reade Krobbe’ inzake certificering en gebruik van het keurmerk ´Erkend Streekproduct´]</ref>
=== Snowcap ===
Droogboon. Stokboon. Behoud de tekening voor een groot deel tijdens het koken.


=== Wieringer boon ===
=== Wieringer boon ===


''Stokslaboon, Landras''. <ref name="deoerakker"/>
''Stokslaboon, Landras'' <ref name="deoerakker"/>


Het sterke, ziekteresistente Wieringer boontje komt van het ‘vergeten’ Waddeneiland Wieringermeer, verdween totaal van onze kaart, maar doemde op in de VS (waar emigranten hem teelden) en keerde terug. Dit jazzy droogboontje, met zijn tweekleurige huid, teel je als droogboon. Ook na het koken zie je die tinten. Prima, verfijnde smaak.  
Het sterke, ziekteresistente Wieringer boontje komt van het ‘vergeten’ Waddeneiland Wieringermeer, verdween totaal van onze kaart, maar doemde op in de VS (waar emigranten hem teelden) en keerde terug. Dit jazzy droogboontje, met zijn tweekleurige huid, teel je als droogboon. Ook na het koken zie je die tinten. Prima, verfijnde smaak.  
Regel 72: Regel 147:
Je zaait deze boon eind mei tot begin juni. De kans op nachtvorst is dan klein. Om de 15 cm maak je een kuiltje waar je drie bonen in legt. Zorg dat ze bedekt worden met 1 à 2  cm grond. Tussen de rijen hou je 40 cm aan. Zorg voor een goede bemesting met compost of verteerde stalmest. Let ook op de zuurgraad van de grond. Geef zo nodig extra kalk om de zuurgraad te verbeteren want op zure grond doen bonen het niet goed. <ref name="levenvanhetland">[http://www.levenvanhetland.nl/boon.html Bonen - Leven van het land]</ref>
Je zaait deze boon eind mei tot begin juni. De kans op nachtvorst is dan klein. Om de 15 cm maak je een kuiltje waar je drie bonen in legt. Zorg dat ze bedekt worden met 1 à 2  cm grond. Tussen de rijen hou je 40 cm aan. Zorg voor een goede bemesting met compost of verteerde stalmest. Let ook op de zuurgraad van de grond. Geef zo nodig extra kalk om de zuurgraad te verbeteren want op zure grond doen bonen het niet goed. <ref name="levenvanhetland">[http://www.levenvanhetland.nl/boon.html Bonen - Leven van het land]</ref>


== Teelt (algemeen) ==
=== Yin Yang boon (Orca boon, Black Calypso) ===
 
''Stamboon'' <ref name="bohnen-atlas-838">[http://www.bohnen-atlas.de/sorten/y/838-yin-yang-2- Yin Yang - Bohnen Atlas]</ref>, ''stokboon'' <ref name="bohnen-atlas-332">[http://www.bohnen-atlas.de/sorten/y/332-yin-yang Yin Yang - Bohnen Atlas]</ref>
 
Deze geweldige boontjes lijken echt op de grote Orca, ze zijn zwart/wit en voor de Yin Yang liefhebbers zwart met een witte stip erin en de andere helft van de boon is wit met een zwarte stip erin. Behandelen als een gewone spercieboon/droogboon en kan zelfs jong als een snijboon worden gegeten, maar na het laten rijpen worden de boontjes pas zwart/wit. <ref name="denationaleproeftuin-13621">[http://www.denationaleproeftuin.nl/bloemenplant/marktplaats/detail.asp?adv=13621&t=a Yin Yang boon, Orca boon - De Nationale proeftuin]</ref>
 
==Teelt (algemeen) ==


Vogels is een risico, dus voorzaaien kan zinvol zijn. Anders een vliesdoek o.i.d.
Vogels is een risico, dus voorzaaien kan zinvol zijn. Anders een vliesdoek o.i.d.
Regel 95: Regel 176:
== Keuken ==
== Keuken ==


Droogbonen altijd laten wellen!
Droogbonen altijd laten wellen! Bonen moeten 8 - 24 uur wellen en daarna 1 à 1½ uur koken. Kooktijd is deels afhankelijk van de soort.


Bruine bonen moeten minimaal 6 uur wellen en daarna 1 uur koken. maar 12 uur wellen is gebruikelijk. Traditioneel is om gedroogde bruine bonen de avond voor het bereiden met koud water in een pan te laten wellen. <ref name="waterwereld"/>
Weektijd: minimaal 8 uur, kooktijd: 30-60 minuten.
 
== Logboek ==


== Referenties ==
== Referenties ==

Huidige versie van 7 mei 2026 12:02

Logboek

2026

  • 7 mei - Droogboon voorzaaien (Mapr). 6m = 24 stokken -> 24 potjes met 4 zaden.zaden.

2025

  • 19 apr - Droogboon voorgezaaid (Mapr). 6m = 24 stokken = 72 planten -> 24 potjes met 4 zaden gezaaid.
  • Eind mei - Droogbonen uitgeplant 1B

2024

2022

  • midden apr - Droogboon binnen voorgezaaid. 6m = 24 stokken = 72 planten -> >100 stuks zaaien. 50 potjes met 3 zaden.
  • midden mei - Droogboon uitgeplant 4B. 6m = 24 stokken.

2021

  • 18 apr - Droogboon binnen voorgezaaid. 6m = 24 stokken = 72 planten -> >100 stuks zaaien. 50 potjes met 3 zaden.
  • midden mei - Droogboon uitgeplant in 3B [3m-9m]. 3 a 4 planten per stok.

2020

  • half apr - Droogbonen binnen voorgezaaid. 6m =24 stokken = 72 planten -> 100 stuks.
  • Mei - Droogboon uitgeplant

2019

  • Eind apr - Droogbonen binnen voorgezaaid (Snowcaps + Trout). 6m -> 24 stokken -> 72 planten, -> 100 stuks.
  • Midden/eind mei - Droogbonen uitgeplant in 1A

2018

  • 15 apr - Droogbonen voorgezaaid (80 stuks, nog 20 stuks). 6m in 5B -> 24 stokken -> 72 planten, -> 100 stuks voorzaaien
  • 17 apr - Droogbonen voorgezaaid (de laatste 20 stuks).
  • 27 april - Bamboestokken Droogbonen gezet: 6A -> 6m = 24 stokken (exclusief verstevigingsstokken en de horizontale stokken bovenlangs).
  • 6-10 mei - Droogbonen uitgeplant in 5A
  • 12 mei - Pronk-, droog-, en Sperziebonen uitgeplant
  • 19 mei - Boon gezaaid op het eiland.
  • Oogst: begin/midden aug, eind okt

2017

  • 10 april - Droogbonen voor de moestuin op nat keukenpapier te kiemen gelegd: Snowcap (6m in 5B -> 24 stokken -> 72 planten, -> 100 stuks).
  • 10 april - Droogbonen voor de bostuin op nat keukenpapier te kiemen gelegd: Rose (alle zaden), Skånsk (alle zaden), Lekatt (alle zaden), Apaloosa (alle zaden).
  • 17 apr - Testveldje voor bonen in bostuin vrijgemaakt van onkruid en omgewoeld
  • 23 apr - Gekiemde bonen in potjes gedaan. Snowcap erg slecht opgekomen. Veel verschimmeld. Nieuwe Snowcap en toch ook Trout op nat keukenpapier gelegd.
  • Begin mei - Droogbonen en Boerentenen opnieuw gezaaid in potjes. Voorkiemen gaat slecht. In zand gestoken kiemen ze blijkbaar wél goed!
  • Oogst: Eind juli (stamboon), Begin september, Half/Eind September

2016

  • Midden apr - Trout bonen binnen voorgezaaid volgens keukenpapiermethode. (±100 gezaaid)
  • Midden apr - Blokkerder boon binnen voorgezaaid volgens keukenpapiermethode. (36 gezaaid)
  • Midden apr - Reade Krobbe binnen voorgezaaid volgens keukenpapiermethode. (45 gezaaid). Uitplanten in rijen op 40cm, 15cm tussen de planten.
  • 21 apr - Blokkerder boon na kieming in potjes gezaaid. Alles gekiemd! 36 stuks.
  • 24 apr - Reade Krobbe na kieming in potjes gezaaid. Alles gekiemd! 45 stuks.
  • 25 apr - Trout na kieming in potjes gedaan. 97/100 gekiemd!
  • Begin mei - Blokkerder boon uitgeplant langs 6 stokken (4B), dus waar oorspronkelijk Trout stond gepland. Reade krobbe uitgeplant in 4B (4 rijen van 10 stuks. 40cm tussen de rijen).
  • 12 mei - De resterende Trout bonen voorgezaaid op keukenpapier. Opkomst eerste zaaibeurt niet voldoende.
  • Midden mei - Trout bonen uitgeplant.
  • 16 mei - Alle netten bij de bonen weggehaald. Niet echt nodig.
  • 18 mei - Pronkbonen en Trout bijgezaaid. Gemikt op vier planten per stok. Voor iedere ontbrekende plant twee zaden gelegd. Boerentenen staan aan Anna's kant, de paarse pronkbonen aan eriks kant in 3B.
  • 19 mei - Voorgeweekte Trout bonen in potjes gezaaid.

2015

  • Midden apr - 84 Kievitsbonen voorgezaaid voor wisselveld 5 (heel veld/21 stokken/63 planten/84 voorzaaien)
  • Midden apr - 72 Snowcap voorgezaaid voor permaveld D (half veld/18 stokken/54 planten/72 voorzaaien)
  • Eind apr - Niet alle bonen zijn goed opgekomen. Voorweken is een slecht idee. Voortaan laten kiemen op vochtig scherp zand alvorens ze in potjes uit te poten. Laatste restjes bonen bijgezaaid van: Roze pronkboon van Eelco, Snowcap, Cobra en Kievitsboon.
  • Begin mei - 40 extra kievitsbonen gezaaid op vochtig scherp zand. Alle Snowcap's uitgeplant. Een aantal stokken met kievitsbonen uitgeplant in permaveld D. Van de bonen die zijn voorgezaaid voor de permatuin is veel te weinig opgekomen. Van de bonen die zijn voorgezaaid voor de permatuin is veel te weinig opgekomen. Een groot deel is uitgedroogd na de kieming. Dus aan de stokken gezaaid in het veld zelf. Kiemen thuis kunnen dienen als reserve. De helft aan de kant van Boudewijn is Kievitsboon (inclusief de stok in het midden van het veld). De rest is een mix van Cobra's en Rentegevers.

2014

  • 13 april - Bonen in de week gelegd.
  • 14 april - bovenstaande gezaaid in trays
  • 4 mei - Alle (23) Borlotto bonen uitgeplant in wisselveld 11
  • 5 mei - Reade Krobbe bonen (10) uitgeplant in wisselveld 11
  • 6 mei - Yin yang bonen uitgeplant in wisselveld 4 en kievitsbonen (stam) uitgeplant in wisselveld 11
  • 7 mei - 3 stokken troutbonen uitgeplant in wisselveld 11, 14 Friese gele Woudbonen uitgeplant in het bonenveld in de permatuin. Heb er nog 14 nodig, mits alle planten aanslaan. een stuk of 3-4 zijn in erg slechte staat.
  • 8 t/m 11 mei - Alle bonen nu uitgeplant, m.u.v. de Friese woudbonen. Hiervan moeten nog 14 planten uitgeplant worden. Al extra planten gezaaid. (slechte bonen zijn wel aangeslagen)
  • September en begin oktober - Droogbonen geoogst. Stokbonen zijn favoriet. Stambonen veel last van vocht en minder opbrengst.

Algemeen

Verzamelpagina voor verschillende droogbonen van de Phaseolus vulgaris. Bonen uit de Phaseolus coccineus groep (pronkbonen, mollebonen, boerentenen) hebben eigen pagina's!

Ik heb alleen rassen opgenomen waar ik zelf zaad van heb (gehad). Voor de rassen zonder specifieke informatie kun je terugvallen op de algemene teeltwijze!

Rassen

Bruine boon

Stamdroogboon

Een boon welke snel in populariteit afneemt, en wordt nauwelijks meer in Nederland verbouwd. [1]

Er is geen ondersteuning nodig. De stevige bonen kunnen zowel vers als gedroogd worden gegeten. De peulen zijn niet eetbaar. Hoogte: 25 - 40 cm. [2]

Zaai vanaf april. Zaai in individuele potten 3-4 cm diep en bedek de zaden goed met zaaigrond. Dit zijn namelijk donkerkiemers. Houd de zaden vochtig en warm. In mei, zodra er geen kans meer is op nachtvorst, kunnen de zaailingen in de volle grond worden gezet. Houd 40 - 50 cm ruimte aan.
Na ijsheiligen, kan er in de volle grond worden gezaaid op een warme, zonnige plaats in goed gedraineerde grond. Bedek de zaden goed met een laag (3-4 cm) zaaigrond. Peulvruchten kunnen heel slecht tegen koude grond. Zorg ervoor dat de grond voldoende is opgewarmd. Zorg voor beschutting tegen de wind. [2]

Bruine bonen worden in mei direct in het veld gezaaid in rijen. In de moestuin wordt de enige cultivar gebruikt : 'Noord Hollandse bruine'. Er zijn twee soorten: laagblijvende en met stokken. De laatste hebben een hogere opbrengst per vierkanten meter, de laagblijvende zijn tegenwoordig verreweg het meeste verbouwd, vooral ivm de lagere loonkosten. Maar gebruik je stokken, zet ze er dan meteen naast. Zaai in de eerste week van juni de bonen op een rij, 10 cm tussen de bonen en een halve meter tussen de rijen. Het is verstandig om een paar bonen apart in een potje te laten ontkiemen om zo een paar reserves te hebben. Dit dan omdat er nogal eens een boon door een vogel wordt meegenomen. [1]

Wanneer de peulen geel worden is het tijd om te oogsten, trek de hele plant los uit de gond en laat het op het veld drogen. bewaar de peulen. Laat deze verder drogen. Wanneer de bonen gaan rammelen in de peulen kunnen ze losgeklopt worden, door met een stok op een zak met bonen te slaan. omgekeerd aan een waslijntje hangen onder een afdak gaat ook goed. [1]

Bruine bonen kunnen van half februari al in worden gezaaid in de koude bak, vanaf medio mei is het mogelijk om de plant in de verplaatsen naar de volle grond. Alvorens de bonen te zaaien is het aan te raden om de bonen een nacht op een schoteltje met water te leggen. De bonen zuigen dan vocht op waardoor ze sneller zullen kiemen en tevens makkelijker te zaaien zijn omdat ze bijna in omvang verdubbelen.
Houdt bij het zaaien van de bruine bonen ongeveer 10 cm afstand aan en ruim 40cm tussen de verschillende rijen, als je in rijen zaait. De bruine bonen planten kunnen circa 140cm hoog worden, om de bonen plant goed te laten groeien is het aan te raden om de plant wat extra ondersteuning te bieden door hem langs een stok te laten groeien.
Vanaf mei zal de bonen plant gaat bloeien en medio juni kan je genieten van de eerste oogst en kan je de peulen van de bruine bonen plukken. De peulen worden geoogst en worden vervolgens geopend en de bonen worden eruit genomen. Bruine bonen kunnen gekookt worden en vervolgens geweckt of ingemaakt, maar kunnen eventueel ook gedroogd bewaard worden. Bij gebruik moeten de gedroogde bonen eerst ongeveer acht uur wellen en vervolgens een uur gekookt worden. [3]

Bruine bonen moeten minimaal 6 uur wellen en daarna 1 uur koken. maar 12 uur wellen is gebruikelijk. Traditioneel is om gedroogde bruine bonen de avond voor het bereiden met koud water in een pan te laten wellen. [1]

Dikpenske (Leverkleurige boon, Kûgelbeantsje)

Hardschillige Stamboon, Landras [4], droogboon [5]

Het 'kûgelbeantsje' (een andere benaming is dikpenske of leverkleurige boon) behoort eveneens - en wel uitsluitend - tot de droge bonen. Waarschijnlijk is de boon een kruising van de Friese gele woudboon en een bruine boon, waardoor de leverkleur ontstond. Vanwege de vorm wordt de boon in de Friese Wouden door sommigen 'kûgelbeantsje' (=kogelboontje) genoemd.
Omdat de handel de leverkleur niet wil, is de boon nooit in omvangrijke produktie genomen. De boon wordt door volkstuinders niet of nauwelijks meer verbouwd.
Het 'kûgelbeantsje' is een sterke boon, die goed bestand is tegen regen, wind en koude. De boon is kleiner dan de woudboon, maar groter dan de reade krobbe. De boon heeft een satijnglans, maar wordt wit in de kook. Hij gaat niet stuk in de kook. De produktie komt vrijwel overeen met die van de woudboon en reade krobbe. [5]

Friese gele woudboon (Wâldbeantsje)

Stamboon, droogboon [6]

De woudboon is gebonden aan de zandgrond in de Friese Wouden en aan de Groninger zandgebieden. Ze kunnen ook op de klei geteeld worden, maar hebben dan toch enkele andere eigenschappen. Zo zijn ze daar korter van gewas. Al is de woudboon een geharde boon, vollevelds geteeld is de Noordelijke Kleistreek te koud. De boon is strogeel van kleur en heeft een paarse corona. In Groningen gaat de boon over naar een iets groffer en hoekiger type. De Groninger boon is ook groener. In het Duitse Oost-Friesland vind je het Groninger type ook, maar dan bruiner.
De woudboon heeft zich in stand gehouden, omdat hij lekker is en past bij de in de zandstreken voorkomende grondsoort en weertype. Woudbonen hebben die naam omdat de bewoners ze zo hebben genoemd en zijn blijven noemen. De standaardnaam is Friese gele woudboon. De ziekteresistentie is zeer groot. Het is een relatief sterke plant, goed bestand tegen nattigheid, kou en wind.
Van de Friese gele woudbonen bestaat redelijk veel uitgangsmateriaal en de productie is onder invloed van het project groeiende. Het product heeft van oudsher een zekere bekendheid, zeker in de Wouden, en wordt daar al veelvuldig geconsumeerd. [7]

Stamdroogboon Friese woudboon heeft langwerpige crème-kleurige bonen met een zachte schil. De planten hebben geen steun nodig.
Droogbonen zijn goede groeiers, daarom wat ruimer zaaien (ca. 10 cm in de rij, rijafstand 50 cm). Zaaitijd: mei. Weinig ziektegevoelig. De peulen hebben een perkamentachtig vlies, dus alleen de zaden voor consumptie gebruiken. Het gewas kan vrij lang op het veld blijven staan, maar om alle zaden goed af te laten rijpen en dorsbaar te maken, is het verstandig om in september de planten op te trekken. In bosjes geknoopt en opgehangen, kunnen ze nadrogen. [6]

Hardschil / Trout / Jacob's ladder

Ik heb een ras met de naam "Hardschil" gescoord wij de kwekers van de WUR op Reclaim the Seeds 2014.

Droogboon geschikt voor de soep.

Kievitsboon (Borlotti, Borlotto)

Hardschillige Stamboon/stokboon [4]

Prachtige rood-groene peulen die je jong als sperzieboon kunt eten, of later als verse boon c.q. droogboon. Heerlijk van smaak. Een hit in onze tuin. [8]

Reade Krobbe

Stamdroogboon [9]

De reade krobbe is een sterke boon, die goed bestand is tegen koude, nattigheid en wind. Hij heeft een steenrode kleur met okerkleurige spikkels. De boon is vast in de kook. Gekookt verandert de kleur in lichtbruin. In een vroegtijdig stadium kan de reade krobbe ook als slaboon gegeten worden. [10]

De ‘Reade Krobbe’ is een zogenaamde stamboon, die zonder klimmaterialen kan worden geteeld. De ‘Reade Krobbe’ bloeit met witte bloemen. Deze worden gevolgd door meestal vrij rechte en platronde peulen, die na de vruchtzetting op het veld mogen afrijpen. De bonen van de ‘Reade Krobbe’ zijn schitterend paars-rood tot roodbruin gekleurd en voorzien van een fijne rose-achtige tot goudkleurige vlektekening. De navel van de boon is blank en wordt omzoomd door een smalle donkerbruin gekleurde zone. De gerijpte bonen kunnen als droogbonen worden bewaard en naar behoefte worden geconsumeerd.
De ‘Reade Krobben’ worden voor het koken 8 tot 24 uur geweekt (afhankelijk van de ouderdom van de bonen) en zwellen gedurende het weken sterk op. Hierna worden ze gekookt tot ze gaar zijn. De smaak is aangenaam pittig en in verhouding tot het ‘Giele Wâldbeantsje’ iets steviger en meer uitgesproken van smaak. Traditioneel worden de ‘Reade Krobben’ gegeten met uitgebakken gerookt spek en spekvet, soms aangevuld met een lepelvol azijn. [9]

Snowcap

Droogboon. Stokboon. Behoud de tekening voor een groot deel tijdens het koken.

Wieringer boon

Stokslaboon, Landras [4]

Het sterke, ziekteresistente Wieringer boontje komt van het ‘vergeten’ Waddeneiland Wieringermeer, verdween totaal van onze kaart, maar doemde op in de VS (waar emigranten hem teelden) en keerde terug. Dit jazzy droogboontje, met zijn tweekleurige huid, teel je als droogboon. Ook na het koken zie je die tinten. Prima, verfijnde smaak. Zaaien: vanaf eind mei/begin juni, zodra de nachtvorst weg is. Leg ze in de rij, om de 10 cm. Bedek ze met 2 cm aarde. Houd tussen de rijen 40-50 cm aan. De ranken worden 1-1.20 m hoog, geef wat houvast tegen omwaaien (paaltjes met stevig touw erom). Een gemiddeld voedzame grond is prima; niet bijmesten in zavel of klei. Geef zandgrond wat rijpe compost en zure grond enige zeewierkalk. Oogst als het blad verkleurt en de zaden rammelen in de peulen. Laat ze nadrogen in een droge, warme ruimte (kas, serre, zolder) op kranten of door de ranken ondersteboven op te hangen. [11]

De Wieringerboon, afkomstig van het eiland Wieringen, was verdwenen uit Nederland, verdrongen door de bruine boon. Gelukkig is dit boontje vlak na de tweede wereldoorlog door emigranten mee genomen naar Amerika en daar is hij wél bewaard gebleven. Zo langzamerhand vindt deze boon z’n weg terug naar Nederland, met dank aan de Oerakker, Eemlook en Wouter Klootwijk. De boon is wit met rond de navel een mooie oranje-bruine vlek. Mooi om te zien en volgens Wouter Klootwijk heerlijk om te eten.
Je zaait deze boon eind mei tot begin juni. De kans op nachtvorst is dan klein. Om de 15 cm maak je een kuiltje waar je drie bonen in legt. Zorg dat ze bedekt worden met 1 à 2 cm grond. Tussen de rijen hou je 40 cm aan. Zorg voor een goede bemesting met compost of verteerde stalmest. Let ook op de zuurgraad van de grond. Geef zo nodig extra kalk om de zuurgraad te verbeteren want op zure grond doen bonen het niet goed. [12]

Yin Yang boon (Orca boon, Black Calypso)

Stamboon [13], stokboon [14]

Deze geweldige boontjes lijken echt op de grote Orca, ze zijn zwart/wit en voor de Yin Yang liefhebbers zwart met een witte stip erin en de andere helft van de boon is wit met een zwarte stip erin. Behandelen als een gewone spercieboon/droogboon en kan zelfs jong als een snijboon worden gegeten, maar na het laten rijpen worden de boontjes pas zwart/wit. [15]

Teelt (algemeen)

Vogels is een risico, dus voorzaaien kan zinvol zijn. Anders een vliesdoek o.i.d.

Bonenzaden rotten heel snel bij het kiemen, dus 1 x water en dan krijgen ze tot de kieming hier niets meer (tenzij het tropisch warm en erg droog is). Als de zaailingen boven komen hebben ze uiteraard weer water nodig. [16]

Zaaien in open lucht kunnen we pas vanaf half mei. Vroeger zaaien geeft dikwijls mislukking omdat de grond nog niet voldoende opgewarmd is. De grond moet immers minimum 10°C warm zijn. Je kan toch vroeger zaaien als je eerst de grond die je uitgekozen hebt gedurende een veertiental dagen afdekt met plastiek om de opwarming van de grond te versnellen. Toch moet je er ook rekening mee houden dat de groeitemperatuur voor bonen 15°C is.
Daarom is het beter de bonenteelt te vervroegen door eerst in bloempotten te zaaien rond half-april en deze planten dan half mei buiten te planten. Zaai dan zo'n vier zaden per bloempot (diameter 12cm). Voor struikbonen streven we naar een plantdichtheid van 25 planten per m². Je kan dit bereiken door te zaaien op een afstand van 50 cm tussen de rijen en 8 cm in de rij. De zaaidiepte bedraagt 3 tot 4 cm. [17]

  • Half april voorzaaien in potten
  • Na half mei in de volle grond uitplanten [16]
  • Oogsten: begin september t/m midden oktober [16]

Oogst (algemeen)

Oogst droogbonen wanneer de peulen droog, dor en bruin zijn, en de planten verkleuren; haal de planten uit de grond, bind ze in bosjes en hang ze te drogen. Oogst de bonen wanneer deze makkelijk uit hun droge peulen te verwijderen zijn. Wanneer ze goed droog zijn vries je de geoogste bonen 3 volle dagen in, daarna nadrogen en koel en droog bewaren. [16]

Zaadwinning

Het zaad is 3-5 jaar houdbaar [18]

Keuken

Droogbonen altijd laten wellen! Bonen moeten 8 - 24 uur wellen en daarna 1 à 1½ uur koken. Kooktijd is deels afhankelijk van de soort.

Weektijd: minimaal 8 uur, kooktijd: 30-60 minuten.

Referenties