Walnoot: verschil tussen versies
Geen bewerkingssamenvatting |
|||
| (9 tussenliggende versies door dezelfde gebruiker niet weergegeven) | |||
| Regel 1: | Regel 1: | ||
{{tocright}} | |||
== Logboek == | |||
===2018=== | |||
* '''Oogst (Anna): begin/midden okt''' | |||
===2015=== | |||
* Eind nov - [[Walnoot|Walnoot 'Broadview']] in de bostuin geplant | |||
===2014=== | |||
* 21 maart - Walnoten in een pot gezaaid. Hebben eerst een nacht in water gelegen. | |||
== Algemeen == | == Algemeen == | ||
| Regel 10: | Regel 20: | ||
Er zijn rassen die zonder eigen of vreemd stuifmeel toch noten leveren, als gevolg van apomictische vruchtzetting (apomixie). De neiging tot apomictische vruchtzetting kan echter van jaar tot jaar verschillen, waardoor het aanplanten van een geschikte bestuiver toch meer oogstzekerheid geeft. <ref name="wikipedia">[http://nl.wikipedia.org/wiki/Walnoot_(vrucht) Walnoot (Wikipedia)]</ref> | Er zijn rassen die zonder eigen of vreemd stuifmeel toch noten leveren, als gevolg van apomictische vruchtzetting (apomixie). De neiging tot apomictische vruchtzetting kan echter van jaar tot jaar verschillen, waardoor het aanplanten van een geschikte bestuiver toch meer oogstzekerheid geeft. <ref name="wikipedia">[http://nl.wikipedia.org/wiki/Walnoot_(vrucht) Walnoot (Wikipedia)]</ref> | ||
== | == Oogst == | ||
== | === Noten rapen === | ||
In Nederland kan je beginnen met walnoten oogsten rond '''eind september, begin oktober'''. In een volwassen walnotenboom groeien ontzettend veel walnoten. De totale oogst zal zo’n 2 à 3 weken in beslag nemen. Dit komt doordat niet alle walnoten precies te gelijkertijd rijp zijn en je kunt alleen de walnoten oogsten die echt rijp zijn! Doe bij het oogsten van walnoten oude kleding en rubberen handschoenen aan. De handschoenen zijn om je handen te beschermen tegen de vieze vlekken die de bolsters afgeven. Als je handen eenmaal onder de vlekken zitten, krijg je ze er bijna niet meer afgewassen. Bolstervlekken die in de kleding terechtgekomen is, hoef je niet eens meer te proberen ze eruit te wassen… Het oogsten moet liefst elke dag of om de dag gebeuren. Dit om schimmels op de walnoten te voorkomen. Op de grond gevallen walnoten beschimmelen snel door de stukken bolster die nog aan de walnoot zitten. <ref name="walnoten"/ | In Nederland kan je beginnen met walnoten oogsten rond '''eind september, begin oktober'''. In een volwassen walnotenboom groeien ontzettend veel walnoten. De totale oogst zal zo’n 2 à 3 weken in beslag nemen. Dit komt doordat niet alle walnoten precies te gelijkertijd rijp zijn en je kunt alleen de walnoten oogsten die echt rijp zijn! Doe bij het oogsten van walnoten oude kleding en rubberen handschoenen aan. De handschoenen zijn om je handen te beschermen tegen de vieze vlekken die de bolsters afgeven. Als je handen eenmaal onder de vlekken zitten, krijg je ze er bijna niet meer afgewassen. Bolstervlekken die in de kleding terechtgekomen is, hoef je niet eens meer te proberen ze eruit te wassen… Het oogsten moet liefst elke dag of om de dag gebeuren. Dit om schimmels op de walnoten te voorkomen. Op de grond gevallen walnoten beschimmelen snel door de stukken bolster die nog aan de walnoot zitten. <ref name="walnoten"/> | ||
==== Stap 1: Rapen ==== | ==== Stap 1: Rapen ==== | ||
| Regel 27: | Regel 37: | ||
==== Stap 4: Drogen ==== | ==== Stap 4: Drogen ==== | ||
Wanneer de walnoten geraapt en gewassen zijn, zijn ze klaar om te drogen. Het oogsten van de walnoten is even een flink karwij, maar als je eenmaal klaar bent, kan je de rest van het jaar genieten van je oogst! <ref name="walnoten"/> | Wanneer de walnoten geraapt en gewassen zijn, zijn ze klaar om te drogen. Het oogsten van de walnoten is even een flink karwij, maar als je eenmaal klaar bent, kan je de rest van het jaar genieten van je oogst! <ref name="walnoten"/> | ||
=== Groene walnoten === | |||
Rond de dag van Sint Jan, 24 juni, kun je de jonge, zachte, groene noten van de walnootboom oogsten. De noten hebben een doorsnede van ongeveer 3 ½ cm, en ze moeten zacht genoeg zijn om met de botte kant van een stopnaald helemaal doorheen te prikken. <ref name="wpw"/> | |||
=== Kalender === | |||
* Sap aftappen - maart/april | |||
* Groene walnoten - eind juni | |||
* Walnoten rapen - eind september t/m eind oktober | |||
== Vermeerderen == | == Vermeerderen == | ||
| Regel 38: | Regel 58: | ||
Kijk voor een bruikbaar overzicht van rassen op Wikipedia: http://nl.wikipedia.org/wiki/Walnoot_(vrucht) | Kijk voor een bruikbaar overzicht van rassen op Wikipedia: http://nl.wikipedia.org/wiki/Walnoot_(vrucht) | ||
== | == Toepassingen == | ||
Walnoten kunnen gegeten worden, zodra ze in de herfst van de boom gaan vallen. De noten kunnen rauw worden gegeten of in allerlei gerechten worden verwerkt. Uit de noten kan een olie voor salades gewonnen worden geschikt voor salades en om mee te bakken. De olie kan echter niet lang bewaard worden, omdat het snel ranzig wordt. Sap wordt in de lente afgetapt en ingekookt om suiker van te maken.
De bladeren worden in schoenen gebruikt tegen brandende, pijnlijke voeten. Bladeren en de noten kunnen worden gedroogd om later te gebruiken. Gekneusde bladeren zijn insectenwerend. Gedroogde schors en schil van de noten worden gebruikt om de tanden schoon te maken. Notenhout is zwaar, hard, duurzaam en vormt goede timmerhout. <ref name="wpw">[http://oogstenzonderzaaien.nl/wiki/Walnoot Walnoot - Wildplukwiki]</ref> | |||
=== Recepten === | |||
==== Walnoten in zoetzuur ==== | |||
# Met een scherpe vork rondom gaatjes prikken in de walnoten (2 kg), net door de groene bast, ongeveer een halve cm. Let ook hierbij op dat je handen (en kleding!) niet vies worden van het vocht. | |||
# Doe de walnoten in een emmer, vul met water tot ze net onder staan en voeg 250 gr zout toe. Laat dat een week staan. Ververs het op dezelfde wijze en laat het nog een week staan. | |||
# Haal de noten nu uit de pekel en leg ze naast elkaar op een droge plek in de open lucht. Ze zullen dan in een paar dagen pikzwart worden. | |||
# Breng 1 liter (goedkope) balsamico aan de kook samen met 250 g rietsuiker, 2 tl piment, 1 tl kruidnagelpoeder, 1 tl kaneel, en twee eetlepels geraspte verse gember. Voeg de noten toe, breng opnieuw aan de kook en laat het hooguit 15 minuten op laag vuur pruttelen. Laat het dan snel afkoelen door de pan in de gootsteenbak met ijskoud water te zetten. Af en toe roeren om de kou te verdelen. | |||
# De mooie hele noten in gedesinfecteerde potten doen. De enkele kapotte nootjes met de zoete azijn met staafmixer goed pureren en door een zeef halen. Dit overgebleven vocht in de potjes doen tot de noten onderstaan. En dan is het klaar! Behoorlijk lang houdbaar. Lekker bij oude kaas of koud vlees, en staat ook leuk (tevens lekker) bij geprakte aardappelen. | |||
(Noot Sandor Schiferli: ik heb de noten niet gekookt maar in de potten gedaan en de kokende azijn er over gegoten en 45 minuten bij 95 graden C. Op 1,2 kg was ongeveer 1,5 l. balsamico nodig.) <ref name="wpw"/> | |||
==== Walnotenketchup ==== | |||
Zet 24 groene walnoten 1 ½ week met 175 gr zout in water. Uit het aantal 24 blijkt dat ook dit recept weer typisch Engels is. Volgens miss Tyson, the queen of the kitchen, moet je ze dan met de vijzel fijn wrijven. Bespaar je die moeite en pureer ze gewoon in de foodprocesor. Meng het met 1 liter goedkope balsamicoazijn en 1 liter witte wijnazijn. <br/> | |||
Laat het een week staan. Roer een paar keer door. <br/> | |||
Doe het mengsel in een neteldoek en zeef het geheel daar doorheen. Voeg 2 theelepels kruidnagels, 2 theelepels foelie, 4 blaadjes laurier, 10 geplette peperkorrels en (waarschijnlijk om miss Tyson te plezieren) 12 geplette tenen knoflook toe. Kook het geheel 20 minuten, doe het dan in schone flessen en sluit goed af. Over het algemeen denkt men bij ketchup aan een wat dikkere brei, met name in combinatie met tomaat. Dat is dit dus niet. Je moet het meer zien als een soort worcestershiresauce (maar dan met andere ingrediënten). Gebruik het als zodanig in recepten. Walnotenketchup met mierikswortel Vervang de kruiderij door 6 à 8 eetlepels mierikswortel 4 eetlepels hele pimentkorrels en 2 eetlepels gekneusde peperkorrels. <ref name="wpw"/> | |||
==== Gekonfijte groene walnoten ==== | |||
2 kg groene walnoten 8 kruidnagels 1 stokje kaneel 1 steranijs 1 theelepel anijszaad 1 theelepel korianderzaad ½ eetlepel gedroogde sinaasappelschil mespuntje cayennepeper citroenschil en sap van 1 citroen 2 kg rietsuiker 1½ liter water wat extra stukjes kaneel, kruidnagels en stukjes steranijs.<br/> | |||
Prik de noten in met een vork. Laat ze negen à tien dagen in water weken. Ververs tussendoor het water minimaal één keer. Spoel ze en breng ze vervolgens aan de kook. Laat afkoelen in het kookvocht en herhaal dit procedé met vers water nog tweemaal. Als het goed is zijn de noten nu al zacht. Giet het water af en zorg met schoon water dat al het bittere vocht weggewassen is. Laat uitlekken. Doe de noten voorzichtig in weckpotten. Doe in iedere pot een strip kaneel, 1 kruidnagel en 1 klein stukje steranijs.<br/> | |||
Maak ondertussen een siroop met de andere ingrediënten die je een half uur zachtjes laat trekken. Zeef de siroop en breng weer aan de kook. Giet de siroop kokend over de weckpotten en sluit ze. Laat ze 45 minuten in de oven bij 90 á 95 graden C steriel worden gemaakt. <ref name="wpw"/> | |||
== Referenties == | == Referenties == | ||
Huidige versie van 16 jan 2019 13:56
Logboek
2018
- Oogst (Anna): begin/midden okt
2015
- Eind nov - Walnoot 'Broadview' in de bostuin geplant
2014
- 21 maart - Walnoten in een pot gezaaid. Hebben eerst een nacht in water gelegen.
Algemeen
Met walnoot of okkernoot wordt meestal gedoeld op de vrucht van de gewone walnoten- of okkernotenboom (Juglans regia). De vruchten van andere soorten in het geslacht walnoot (Juglans) heten ook zo, maar zijn in de praktijk minder vaak in de handel.
Bloeiwijze en productie
Mannelijke en vrouwelijke bloemen komen bij de walnoot aan dezelfde boom voor. Mannelijke bloemen zijn in katjes verenigd. Vrouwelijke bloemen bevinden zich al of niet in trossen aan het einde van nieuwe scheuten, die in het voorjaar ontstaan uit de eindknop van de langloten en uit enkele daaronder gelegen knoppen. Bij de rassen die bekendstaan als kortlotdragers komen vrouwelijke bloemen ook aan de kortloten voor, dus meer gespreid langs de takken. Deze rassen (zoals Broadview en Nr. 16) zijn dus in principe veel vruchtbaarder.
Vele rassen kunnen vrucht zetten met eigen stuifmeel, maar verschillende bloeitijden van de mannelijke en vrouwelijke bloemen kan dit beletten. Bij de meeste rassen bloeien de mannelijke en de vrouwelijke bloemen namelijk niet tegelijk. De mannelijke bloemen bloeien meestal eerst, hetgeen protandrie wordt genoemd, maar er zijn ook rassen waarbij het omgekeerde het geval is (protogynie). Daarom is het aan te bevelen om tenminste twee verschillende rassen te planten waarvan de bloeiperioden van de mannelijke en de vrouwelijke bloeiwijzen elkaar voldoende overlappen.
De walnoot is een windbestuiver. Omdat de mannelijke bloeiwijzen zeer veel stuifmeel leveren dat over grote afstanden kan worden getransporteerd, worden in commerciële beplantingen slechts enkele bestuiverbomen per hectare geplant. Bij het planten van de bestuivers kan het beste rekening worden gehouden met de overheersende windrichting.
Er zijn rassen die zonder eigen of vreemd stuifmeel toch noten leveren, als gevolg van apomictische vruchtzetting (apomixie). De neiging tot apomictische vruchtzetting kan echter van jaar tot jaar verschillen, waardoor het aanplanten van een geschikte bestuiver toch meer oogstzekerheid geeft. [1]
Oogst
Noten rapen
In Nederland kan je beginnen met walnoten oogsten rond eind september, begin oktober. In een volwassen walnotenboom groeien ontzettend veel walnoten. De totale oogst zal zo’n 2 à 3 weken in beslag nemen. Dit komt doordat niet alle walnoten precies te gelijkertijd rijp zijn en je kunt alleen de walnoten oogsten die echt rijp zijn! Doe bij het oogsten van walnoten oude kleding en rubberen handschoenen aan. De handschoenen zijn om je handen te beschermen tegen de vieze vlekken die de bolsters afgeven. Als je handen eenmaal onder de vlekken zitten, krijg je ze er bijna niet meer afgewassen. Bolstervlekken die in de kleding terechtgekomen is, hoef je niet eens meer te proberen ze eruit te wassen… Het oogsten moet liefst elke dag of om de dag gebeuren. Dit om schimmels op de walnoten te voorkomen. Op de grond gevallen walnoten beschimmelen snel door de stukken bolster die nog aan de walnoot zitten. [2]
Stap 1: Rapen
Zodra de walnoten uit de boom beginnen te vallen, kun je het beste meteen beginnen met rapen. Het op tijd oprapen van de walnoten is belangrijk want anders zullen de noten snel beschimmelen, dit komt door de stukken bolster die nog aan de noot vastzitten. Zwarte of beschimmelde noten kun je beter laten liggen. Het beste is om tijdens de oogsttijd elke dag, of om de dag walnoten te gaan rapen. [2]
Stap 2: Boom schudden
Walnoten die bijna van de boom afvallen zijn ook al rijp. Als je de walnotenboom een beetje heen en weer schudt, dan vallen de rijpe walnoten eruit. Schud de boom heel voorzichtig, bij te hard schudden heb je kans dat de boom beschadigt. De takken kun je schudden met behulp van een lange stok. Wees hier heel voorzichtig mee! Als er Walnoten op de grond liggen waarvan de bolsters niet gespleten zijn, zijn ze te vroeg uit de boom gevallen en niet rijp. De onrijpe walnoten kun je net zoals de beschimmelde, beter laten liggen. [2]
Stap 3: Wassen
Zodra je klaar bent met walnoten rapen, moeten ze direct gewassen worden. Alle restjes bolster die nog aan de walnoten zitten, moeten eraf gewassen worden. Sommige stukken bolster zitten erg goed vast aan de walnoot en kunnen het beste met een mesje eraf gehaald worden. Het schoonmaken van de walnoten is veel werk, maar wel belangrijk! Hoe langer de stukken bolster aan de walnoot blijven, hoe sneller de kwaliteit van de walnoot achteruit gaat. Ze moeten echt helemaal schoon zijn voordat je ze te drogen kunt leggen. [2]
Stap 4: Drogen
Wanneer de walnoten geraapt en gewassen zijn, zijn ze klaar om te drogen. Het oogsten van de walnoten is even een flink karwij, maar als je eenmaal klaar bent, kan je de rest van het jaar genieten van je oogst! [2]
Groene walnoten
Rond de dag van Sint Jan, 24 juni, kun je de jonge, zachte, groene noten van de walnootboom oogsten. De noten hebben een doorsnede van ongeveer 3 ½ cm, en ze moeten zacht genoeg zijn om met de botte kant van een stopnaald helemaal doorheen te prikken. [3]
Kalender
- Sap aftappen - maart/april
- Groene walnoten - eind juni
- Walnoten rapen - eind september t/m eind oktober
Vermeerderen
Walnoten kunnen door middel van zaaien worden vermeerderd, maar bij gezaaide bomen zijn de eigenschappen van tevoren niet bekend. Gezaaide bomen kunnen laat in productie komen, vaak pas na 10 tot 15 jaar.
Voor de professionele teelt wordt meer en meer gebruikgemaakt van geënte bomen. Geënte bomen hebben als voordeel dat men door voor een bepaald ras te kiezen vooraf de eigenschappen kan bepalen als groeikracht, groeiwijze, bloeitijden, productie en vruchtkenmerken. Bovendien wordt door bomen van hetzelfde ras te planten een uniforme aanplant verkregen. Geënte bomen komen snel in productie, soms al na 2 tot 4 jaar. De geënte bomen zijn uiteraard wel duurder in aanschaf, doch door de genoemde voordelen en doordat de boom voor zeer veel jaren wordt aangeschaft, is dit het prijsverschil wel waard. [1]
De ene notenboom is de andere niet. Wie slechts één boom in de tuin wil, doet er goed aan het Canadese ras ’Broadview’ te planten. Dat is een geënte boom die niet al te groot wordt en het onmiskenbare voordeel heeft dat de mannelijke katjes tegelijk met de vrouwelijke bloemen bloeien, zodat bestuiving altijd verzekerd is. In tal van kwekerijen zijn nog andere geënte bomen op naam te koop. ’Buccaneer’ is eveneens een Canadees ras met uitmuntende eigenschappen. Beide bomen zijn zo goed als resistent tegen brandvlekkenziekte en andere notenziekten. Het Nederlandse ras ’Axel’ heeft vuistgrote, zoete noten, maar is echter gevoelig voor bacteriebrand.
Geënte bomen dragen al op jonge leeftijd, maar het enten van notenbomen is niet gemakkelijk en gebeurt in gespecialiseerde kwekerijen. Van zaailingen wordt gezegd dat het tot twee decennia kan duren eer de eerste vruchten verschijnen, maar vaak geven ze toch na een jaar of 7 à 8 al vruchten. En als u geluk heeft, zijn ook de noten van zaailingen behoorlijk groot. Een noot zaaien is heel gemakkelijk: stop een grote rijpe noot enkele centimeters onder de grond en wacht af. In de lente ziet u een jong boompje uit de grond komen. [4]
Kijk voor een bruikbaar overzicht van rassen op Wikipedia: http://nl.wikipedia.org/wiki/Walnoot_(vrucht)
Toepassingen
Walnoten kunnen gegeten worden, zodra ze in de herfst van de boom gaan vallen. De noten kunnen rauw worden gegeten of in allerlei gerechten worden verwerkt. Uit de noten kan een olie voor salades gewonnen worden geschikt voor salades en om mee te bakken. De olie kan echter niet lang bewaard worden, omdat het snel ranzig wordt. Sap wordt in de lente afgetapt en ingekookt om suiker van te maken. De bladeren worden in schoenen gebruikt tegen brandende, pijnlijke voeten. Bladeren en de noten kunnen worden gedroogd om later te gebruiken. Gekneusde bladeren zijn insectenwerend. Gedroogde schors en schil van de noten worden gebruikt om de tanden schoon te maken. Notenhout is zwaar, hard, duurzaam en vormt goede timmerhout. [3]
Recepten
Walnoten in zoetzuur
- Met een scherpe vork rondom gaatjes prikken in de walnoten (2 kg), net door de groene bast, ongeveer een halve cm. Let ook hierbij op dat je handen (en kleding!) niet vies worden van het vocht.
- Doe de walnoten in een emmer, vul met water tot ze net onder staan en voeg 250 gr zout toe. Laat dat een week staan. Ververs het op dezelfde wijze en laat het nog een week staan.
- Haal de noten nu uit de pekel en leg ze naast elkaar op een droge plek in de open lucht. Ze zullen dan in een paar dagen pikzwart worden.
- Breng 1 liter (goedkope) balsamico aan de kook samen met 250 g rietsuiker, 2 tl piment, 1 tl kruidnagelpoeder, 1 tl kaneel, en twee eetlepels geraspte verse gember. Voeg de noten toe, breng opnieuw aan de kook en laat het hooguit 15 minuten op laag vuur pruttelen. Laat het dan snel afkoelen door de pan in de gootsteenbak met ijskoud water te zetten. Af en toe roeren om de kou te verdelen.
- De mooie hele noten in gedesinfecteerde potten doen. De enkele kapotte nootjes met de zoete azijn met staafmixer goed pureren en door een zeef halen. Dit overgebleven vocht in de potjes doen tot de noten onderstaan. En dan is het klaar! Behoorlijk lang houdbaar. Lekker bij oude kaas of koud vlees, en staat ook leuk (tevens lekker) bij geprakte aardappelen.
(Noot Sandor Schiferli: ik heb de noten niet gekookt maar in de potten gedaan en de kokende azijn er over gegoten en 45 minuten bij 95 graden C. Op 1,2 kg was ongeveer 1,5 l. balsamico nodig.) [3]
Walnotenketchup
Zet 24 groene walnoten 1 ½ week met 175 gr zout in water. Uit het aantal 24 blijkt dat ook dit recept weer typisch Engels is. Volgens miss Tyson, the queen of the kitchen, moet je ze dan met de vijzel fijn wrijven. Bespaar je die moeite en pureer ze gewoon in de foodprocesor. Meng het met 1 liter goedkope balsamicoazijn en 1 liter witte wijnazijn.
Laat het een week staan. Roer een paar keer door.
Doe het mengsel in een neteldoek en zeef het geheel daar doorheen. Voeg 2 theelepels kruidnagels, 2 theelepels foelie, 4 blaadjes laurier, 10 geplette peperkorrels en (waarschijnlijk om miss Tyson te plezieren) 12 geplette tenen knoflook toe. Kook het geheel 20 minuten, doe het dan in schone flessen en sluit goed af. Over het algemeen denkt men bij ketchup aan een wat dikkere brei, met name in combinatie met tomaat. Dat is dit dus niet. Je moet het meer zien als een soort worcestershiresauce (maar dan met andere ingrediënten). Gebruik het als zodanig in recepten. Walnotenketchup met mierikswortel Vervang de kruiderij door 6 à 8 eetlepels mierikswortel 4 eetlepels hele pimentkorrels en 2 eetlepels gekneusde peperkorrels. [3]
Gekonfijte groene walnoten
2 kg groene walnoten 8 kruidnagels 1 stokje kaneel 1 steranijs 1 theelepel anijszaad 1 theelepel korianderzaad ½ eetlepel gedroogde sinaasappelschil mespuntje cayennepeper citroenschil en sap van 1 citroen 2 kg rietsuiker 1½ liter water wat extra stukjes kaneel, kruidnagels en stukjes steranijs.
Prik de noten in met een vork. Laat ze negen à tien dagen in water weken. Ververs tussendoor het water minimaal één keer. Spoel ze en breng ze vervolgens aan de kook. Laat afkoelen in het kookvocht en herhaal dit procedé met vers water nog tweemaal. Als het goed is zijn de noten nu al zacht. Giet het water af en zorg met schoon water dat al het bittere vocht weggewassen is. Laat uitlekken. Doe de noten voorzichtig in weckpotten. Doe in iedere pot een strip kaneel, 1 kruidnagel en 1 klein stukje steranijs.
Maak ondertussen een siroop met de andere ingrediënten die je een half uur zachtjes laat trekken. Zeef de siroop en breng weer aan de kook. Giet de siroop kokend over de weckpotten en sluit ze. Laat ze 45 minuten in de oven bij 90 á 95 graden C steriel worden gemaakt. [3]